نه گندم و نه سیب

آدم فریب نام تو را خورد

از بی شمار نام شهیدانت

هابیل را که نام نخستین بود

دیگر

این روزها به یاد نمی آوری

هابیل

نام دیگر من بود

یوسف، برادرم نیز

تنها به جرم نام تو

چندین هزار سال

زندانی عزیز زلیخا بود

بت ها، الهه ها

و پیکر تمام خدایان را

صورتگران

به نام تو تصویر میکنند

نام تو را

روزی تمام غارنشینان

بر سنگ ها نوشتند

و سنگ ها از آن روز

جنگل شدند

امروز هم

از کیمیای نام تو

این واژه های خام

در دستهای خسته من

شعر می شوند

من در ادای نام تو

دم می زنم

شعرم حرام باد

اگر روزی تا بوده ام

جز با طنین نام تو

شعری سروده ام!

نام تو نام مجنون

نام تو بیستون

نام تو نام دیگر شیرین

نام تو هند

نام تو چین است

و شاعران عاشق

در عهد جاهلیت

ویرانه های نام تو را می گریستند

نام تو نام د یگر لیلا

نام تو نام دیگر سلماست

نام تو نام اهرام

نام تو باغ های معلق

نام تو فتح قیصر و کسری است

نام تو

رازی نوشته بر پر پروانه هاست

گل ها همه به نام تو مشهورند

آیینه ها

از انعکاس نام تو می خندند

در کوچه های خاطره باران

وقتی که خوش های اقاقی

از نرده های حوصله دیوار

سرریز می کنند

و در مشام باد

عطر بنفس نام تو می پیچد

نامت

طلسم "بسم" اقاقی هاست

بی نام تو جذام خلا

ده کوره جهان را

خواهد خورد

نام تو چیست؟

غوغای رودخانه همسایگی است

وقتی به شیب دره

سرازی می شود

نام تو روستاست

شب ها که سقف خواب مرا

قورباغه ها

هاشور می زنند

وقتی که طبل تب را

پیشانی تفکر و تردید

می کوبد

نام تو شیشه

نام تو شبنم

نام تو دستمال نسیم است

نام تو چیست؟

لبخند کودکی است

که با حالتی نجیب

لب باز می کند که بگوید:

"سیب"

نام تو نور

نام تو سوگند

نام تو شور

نام تو لبخند

لبخند در تلفظ نامت

ضرورتی است!

نامی برای مردن

نامی برای تا به ابد زیستن

نامی برای بی که بدانی چرا

گاهی گریستن

تاریخ عاشقان

فهرست کوچکی از بیش مار نام شهیدان توست

پیغمبران

به نام تو سوگند خورده اند

و شاعران گمنام

تنها به جرم بردن نام تو مرده اند

زیرا که نام کوچک تو

شرح هزار نام بزرگ خداست

زیرا هزار نام خدا

زیباست!

قیصر امین پور زمانی رفت که انتظار روزهای خوب را می کشید

و هر روز که بگذرد ما نیز چون او منتظریم

نگاهی به شعرهای سبز "آینه های ناگهان" داشته باشیم:

روز ناگزیر

...

آن روز

پرواز دست های صمیمی

در جستجوی دوست

آغاز می شود

...

روزی که سبز، زرد نباشد

گل ها اجازه داشته باشند

هر جا که دوست داشته باشند

بشکفند

دل ها اجازه داشته باشند

هرجا نیاز داشته باشند

بکشنند

آیینه حق نداشته باشد

با چشم ها دروغ بگوید

دیوار حق نداشته باشد

بی پنجره بروید

...

روز طلوع خورشید

از جیب کودکان دبستانی

روزی که باغ سبز الفبا

روزی که مشق آب، عمومی است

دریا و آفتاب

در انحصار چشم کسی نیست

روزی که آسمان

در حسرت ستاره نباشد

روزی که آرزوی چنین روزی محتاج استعاره نباشد

ای روز های خوب که در راهید!

ای جاده های گمشده در مه!

ای روزهای سخت ادامه!

از پشت لحظه ها به در آیید!

ای روز آفتابی

ای مثل چشم های خدا آبی!

ای روز آمدن!

ای مثل روز، آمدنت روشن!

این روزها که می گذرد، هر روز

در انتظار آمدنت هستم!

اما

با من بگو که آیا، من نیز

در روزگار آمدنت هستم؟

قیصر امین پور / آینه های ناگها / انتشارات افق / چاپ هشتم / 1385

در هر کشوری که ملت خانه نشین شود

دولتش وابسته میشود به

نخست : زور گفتن

و سپس: زور شنیدن

و این آغاز وابستگی هاست

تصنیفی زیبا و شنیدنی از استاد شجریان

تفنگت را زمین بگذار

زبان آتش

تفنگت را زمین بگذار

که من بیزارم از دیدار این خونبار ناهنجار

تفنگ دست تو یعنی زبان آتش و آهن

من اما پیش این اهریمنی ابزار بنیان کن

ندارم جز زبان دل ، دلی لبریز مهر تو ،

تو ای با دوستی دشمن !

زبان آتش و آهن

زبان خشم و خونریزی ست

زبان قهر چنگیزی ست

بیا ، بنشین ، بگو ،بشنو سخن  شاید

فروغ آدمیت راه در قلب تو بگشاید

برادر گر که می خوانی مرا ، بنشین برادروار

تفنگت را زمین بگذار،

تفنگت را زمین بگذار تا از جسم تو

این دیو انسان کش برون آید.

تو از آیین انسانی چه می دانی ؟

اگر جان را خدا داده ست

چرا باید تو بستانی ؟

چرا باید که با یک لحظه ، غفلت ، این برادر را

به خاک و خون بغلطانی ؟

گرفتم در همه احوال حق گویی و حق جویی

… و حق با توست ،

ولی حق را  برادر جان  به زور این زبان نافهم آتشبار

نباید جست !

… اگر این بار شد وجدان خواب آلوده ات بیدار

تفنگت را زمین بگذار . . . !!

تصنیف محمد رضا شجریان با آهنگسازی مجید درخشانی و شعر فریدون مشیری

حق با صدای توست از عبدالجبار کاکایی

هرچند سهم ما

 آمیزه ای ز سرزنش و ریشخند بود

حق با صدای توست

باید بلند بود .

لینک مطلب:

ونگوگ گوشش را برید
و به یک بدکاره داد
که او هم با نفرت
دورش انداخت
ون!
بدکاره ها گوش نمیخواهند
پول میخواهند
فکر میکنم تو به همین دلیل
نقاش بزرگی بودی
چون از چیزهای دیگر
خیلی سر در نمی آوردی

شعر از چارلز بوکوفسکی / سوختن در آب ، غرق شدن در آتش / نشر چشمه  / ١٣٨۶ / ١۵٨

آره راست میگی

چیزهایی هست
خیلی بدتر از تنهایی
اما سالها طول میکشد
تا این را بفهمی
وقتی هم که آخر سر میفهمیش
دیگر خیلی دیر شده
و هیچ چیز بدتر از خیلی دیر نیست

از چارلز بوکفسکی

هر که دلارام دید از دلش آرام رفت
چشم ندارد خلاص هر که در این دام رفت
یاد تو می رفت و ما عاشق و بی دل بدیم
پرده برانداختی کار به اتمام رفت
ماه نتابد به روز چیست که در خانه تافت
سرو نروید به بام کیست که بر بام رفت
مشعله ای برفروخت پرتو خورشید عشق
خرمن خاصان بسوخت خانگه عام رفت
عارف مجموع را در پس دیوار صبر
طاقت صبرش نبود ننگ شد و نام رفت
هر که هوایی نپخت یا به فراقی نسوخت
آخر عمر از جهان چون برود خام رفت
ما قدم از سر کنیم در طلب دوستان
راه به جایی نبرد هر که به اقدام رفت
همت سعدی به عشق میل نکردی ولی
می چو فروشد به کام عقل به ناکام رفت

اواخر سال 57 این شعر طنز شهرت زیادی کسب کرده بود و یک نسخه اش نیز به دست من رسیده بود و میخواندیم و برایمان جالب بود.
یک نسخه از آن را در وبلاگستان دیدم شاید کامل نباشد:

لینک مطلب از وبلاگستان:

خدا یک شب به خواب شاه آمد........ خمینی با خدا همراه آمد

شهنشاه جوانمرد جوانبخت......ز وحشت بر زمین افتاد از تخت    

توگویی طبق فرمان الهی ............. فرو افتاد او از تخت شاهی

شعر کامل را در ادامه بخوانید

شعری از هادی خرسندی

این شعر در بهمن ۱۳۵۷ و در زمان انقلاب ایران سروده شده است و در آرشیو اصغر آقاموجود نمی باشد

خدا یک شب به خواب شاه آمد........ خمینی با خدا همراه آمد

شهنشاه جوانمرد جوانبخت......ز وحشت بر زمین افتاد از تخت    

توگویی طبق فرمان الهی ............. فرو افتاد او از تخت شاهی

به صد زحمت دوباره رفت بالا......... چنین فرمود با باری تعالی:

نمیدانی که ما هستیم در خواب؟.... چرا این وقت شب گشتی شرفیاب؟

اگر لطفی به شاهنشاه داری......... خمینی را چرا همراه داری ؟

که این آقا مرا بدبخت کرده ....... به ما شاهنشهی را سخت کرده

نمی دانی چه آورده به روزم ..... که می باید به روز خود بگ...!

یکایک عکسهایم پاره گشته......... همه فامیل من آواره گشته

تمام اختیارات باز از کفم رفت ........ دوباره باز آبجی اشرفم رفت !

چنان آتش زده بر جسم و جانم ......... که دود آید برون از دودمانم

مرا معقول بود جائئ جاهی ............ برای خویش بودم پادشاهی

مقامی داشتم والام مقامی ............. حریمی داشتم با احترامی

عجب شخصیتی بودم خدایا ............... چه اعلیحضرتی بودم خدایا

همیشه شاه اردن آرزو داشت ...... که مثل من شود ارباب نگذاشت

همین سلطان حسن شاه مراکش..... زمن تقلید می فرمود جا...!

همه چیزم ز فیصل نیز سر بود ....... فقط قدری دماغش گنده تر بود

شدم محبوب جمله پادشاهان ............... خصوصا پادشاه انگلستان

ولی در شیک پوشی و رشادت ..... به من می کرد الیزابت حسادت

علم کردم یک حزب سیاسی ................ برای حفظ قانون اساسی

عجب حزبی که حزب توده بهتر ......... نه هر حزبی که قبلا بوده بهتر

شدند عضوش تمام کارمندان ............ که بهتر بود از رفتن به زندان

دریغا چیز خوبی ساختم من .......... چه رستاخیز خوبی ساختم من

ترقی دادمش این چند ساله ............ به مردم کردمش دائم اما... !

ولیکن آخر آن را ول نمودم ........... خمینی گفت : من کنسل نمودم

چنان از دست ایشان کرده ام دق ...... که صد رحمت به مرحوم مصدق

خداوندا بگو به آیت الله .............. چه می خواهی دگر از جان این شاه ؟

مرا یکباره کردی سنگ رو یخ ....... کشی چون گاومیشی سوی مسلخ

چنین که کار ما را کرده مشکل ................ مرا از آریا مهری چه حاصل ؟

چنین که تیره روز و تیره بختم ........ چه سودی می برم از تاج و تختم؟

ز بیخوابی شدم یک هفته ناخوش ......... هنوز آسوده خوابیدی کورش ؟

اگر گفتم تو آسوده بخوابی ........................ پشیمانم ! بیا مرد حسابی

بیا با این خمینی رو برو شو ............... تو هم چون من اسیر خشم او شو

بیا کورش که وقت خواب بگذشت ...... عجایب صنعتی دیدم در این دشت

نه او را تکیه گاه بر انگلیس است ....... نه با دنیای چپ در لفت و لیس است

نه آمریکا بود پشت و پناهی................. درخت سیب باشد تکیه گاهی

خدایا خالقا پروردگارا ......................... بگو آسوده بگذار ما را

اگر او آیت الله است ٬ باشد ! ...... به ظل الله می باید بشا... !

مگر من قاتلم یا اینکه دزدم ؟ ...... خداوندا خودم بر تو سپردم

بدادم نفت ها را بشکه بشکه ..... که هر چو زودتر چاهش بخشکه

خریدم تانکها را دسته دسته ..... بدادم پولها را بسته بسته

ولی با این همه کار سیاست ...... ولی با این همه هوش و کیاست

نفهمیدم شمایی که خدایی ...... چپی یا اینکه مامور سیایی ؟!

شعور خود به کار انداختم من ...... شما را عاقبت نشناختم من

خداوند فرمود : ساکت باش ابله ..... ندیدم از تو ابله تر شهنشه !

نه هر که چپ نشد عضو سیا شد ........ نه هر که چپگرا شد بی خدا شد

مرا نشناختی از تو عجب نیست ......... خدا نشناسی شاهان طبیعیست

تو که طبق اصول دیپلماسی ................... فقط ارباب خود را می شناسی

نه از چپ رفتی تو هرگز نه از راست .... رهی رفتی که ارباب تو می خواست

به دست او بر این مسند نشستی ............... قلمهای مخالف را شکستی

نه نفت است اینکه با زور گلوله ................... نمودی خون مردم را توی لوله

زمین از خون مردم لاله گون شد ................. وطن یکپارچه حمام خون شد

از این خوش خدمتی ها بهر ارباب ........ فراوان کرده ای ای شاه (...ناخوانا)

سگی بودی نگهبان در سرایش .................... مرتب دم تکان دادی برایش

کنون ای پادشاه دم بریده .............................. زمان قدرت مردم رسیده

غریبی درد بی درمان غریبی ....................... سرآمد سوره مردم فریبی

به پایان آمد آن ایام شیرین ............ که می گفتی سخن از مذهب و دین

هزاران قتل کردی با مهارت ............................ ولی غافل نبودی از زیارت

مسلمان می شوی در وقت لازم .......... به مشهد می شوی یکباره عازم

تو دست انداختی حتی خدا را ................ خودت را خوانده بودی سایه ما

نکردی لحظه ای فکرش که شاید ............ از این کارت خدا را خوش نیاید

کنون ای سایه بی مایه ما ........................  نمی خواهند مردم سایه ما

همی گویند با من پیر و برنا ........................ که یارب سایه را برگیر از ما

خدا رو به خمینی کرد و فرمود ............ بکن فوتی بر این بیچاره شه زود

خمینی از پی دستور بالا ....................... به شاهنشاه فوتی کرد کوتاه

یکی طوفان برآمد تند و بی تاب .............. شهنشه داد بند خویشتن آب

زوحشت پادشاه دادگستر ....................... مرتب داد می زد توی بستر

به بالا پرت شد از جانب تخت .............. شهنشاه عظیم الشان بدبخت

سرش خورد از عقب محکم به دیوار ............... از خواب گران گردید بیدار

ندید آنجا خمینی یا خدا را ................. فقط گوشش شنیده این صدا را

شب عاشقان بی دل چه شب دراز باشد
تو بیا کز اول شب در صبح باز باشد
عجبست اگر توانم که سفر کنم ز دستت
به کجا رود کبوتر که اسیر باز باشد
ز محبتت نخواهم که نظر کنم به رویت
که محب صادق آنست که پاکباز باشد
به کرشمه عنایت نگهی به سو ما کن
که دعای دردمندان ز سر نیاز باشد
سخنی که نیست طاقت که ز خویشتن بپوشم
به کدام دوست گویم که محل راز باشد
چه نماز باشد آن را که تو در خیال باشی
تو صنم نمی گذاری که مرا نماز باشد
نه چنین حساب کردم چو تو دوست می گرفتم
که ثنا و حمد گوییم و جفا و ناز باشد
دگرش چو باز بینی غم دل مگوی سعدی
که شب وصال کوتاه و سخن دراز باشد
قدمی که برگرفتی به وفا و عهد یاران
اگر از بلا بترسی قدم مجاز باشد

قریحه شاعری در ایرانیان زیاد دیده میشود. به خصوص پس از شکست قالب های سنتی شعر کلاسیک و گسترش امکان نشر ایده و اندیشه و احساس از طریق اینترنت، شعر و شعرگونه بازار گسترده ای دارد.
از بعضی دوستان ادبیاتی شنیدم که میگفتند وقتی محفوظات شعری انسان از حدی بیشتر شد، قریحه شاعری انسان تحریک میشود و به نوعی خاص از شاعری میرسد.
ظاهرا قریحه شاعری از کودکی تکلیف انسان را روشن میکند. بعضی ها هم تکلیف قریحه شاعری شان را در کودکی و نوجوانی روشن میکنند.

مولوی:

عشق است بر آسمان پریدن
صد پرده به هر نفس دریدن
اول نفس از نفس گسستن
اول قدم از قدم بریدن
نادیده گرفتن این جهان را
مر دیده خویش را بدیدن
گفتم که «دلا، مبارکت باد
در حلقه عاشقان رسیدن
زان سوی نظر، نظاره کردن
در کوچه سینه ها، دویدن»
ای دل، ز کجا رسید این دم؟
ای دل زکجاست این تپیدن؟
ای مرغ بگو، زبان مرغان
من دانم رمز تو شنیدن
دل گفت: «به کار خانه بودم
تا خانه آب و گل پریدن
از خانه صنع می پریدم
تا خانه صنع آفریدن
چون پای نماند، می کشیدند؛
چون گویم صورت کشیدن؟»

لینک

به قول مولوی:

نام احمد نام جمله انبیاست
چون که صد آمد نود هم پیش ماست

صد که باید برای آن تلاش کرد تا مشکل نود هم حل شود چیست؟

=============================

ذکر یوسف ذکر زلف پر خمش           ذکر یعقوب و زلیخا و غمش

ظاهر است و هر کسی پی میبرد          کو نشان تا گم شود در وی خرد

نام احمد نام جمله انبیاست              چون که صد آمد نود هم پیش ماست

هست قرآن مر تو را همچون عصا          کفرها را در کشید چون اژدها

لینک مطلب:


ارادت ایرانیان به پیامبر تا آنجا بود که در همه قرون حتی با گذشت سال‌ها از دوران پیامبر می‌توان ستایش ایشان را به وضوح در اشعار شاعران ایرانی نظیر فردوسی، ناصرخسرو، حافظ، خاقانی، انوری و مخصوصاً مولانا و نظامی مشاهده کرد

بخشی از مقاله را در ادامه ببینید

...

    پیامبر(ص) در اشعار فردوسی
    فردوسی که او را پدر حماسه‌های ملی و زنده کننده زبان و موجودیت فرهنگ ایرانی می‌دانند کار بزرگ نظم داستان‌های ملی را در چهل‌سالگی آغاز کرد و به رغم ناملایمات تا سال‌ها بعد با شور و دلبستگی به کار خود ادامه داد و اسرانجام اثر عظیم خود «شاهنامه» را خلق کرد. اواز طبقه‌ای بود که خود را به دفاع از فرهنگ و ارزش‌های قومی پای‌بند می‌دید و چون نزد معلمان دینی به خوبی تربیت و تهذیب شد در حفظ روایات تاریخی و داستان‌های ملی بدان‌گونه که با دین ارتباط می‌یافت می‌کوشید.
    عشق وی به دین و رسول اکرم(ص) بدین‌گونه در شاهنامه تجلی می‌یابد که وی آغاز اثر بزرگ خود را اول به ستایش خداوند و پس از آن به تعظیم پیامبر و اهل‌بیت اختصاص می‌دهد.
    چو خواهی که یابی ز هر بد رها
    بوی در دو گیتی ز بد رستگار
    به گفتار پیغمبرت راه جوی
    نبی آفتاب و صحابان چو ماه
    اگر چشم داری به دیگر سرای
     سر اندر نیاری به دام بلا
    نکو نام باشی بر کردگار
    دل از تیرگی‌ها بدین آب‌ شوی
    به هم بسته‌ی یکدگر راست راه
    به نزد نبی و وصی‌ گیر جای
    
    از نظر دینی؛ فردوسی بر مذهب شیعه (احتمالاً شیعه اثنی عشری) بوده است. شیوه فکری وی مبتنی بر حکمت است و دل‌بستگی او به میراث و فرهنگ کهن ایران مانع از اخلاص ویژه وی نسبت به معتقدات اسلامی و تعظیم تشیع و شیفتگی به پیامبر و خاندان او نبوده است.
    منم بنده‌ی اهل بیت نبی
     ستاینده‌ی خاک و پای وصی
    
    پیامبر(ص) در اشعار ناصرخسرو
    شعرهای ناصرخسرو به سبک خراسانی سروده شده است، سبکی که شاعران بزرگی مانند رودکی، عنصری و مسعود سعد سلمان به آن شیوه شعر سروده‌اند. البته، شعر او روانی و انسجام شعر عنصری و مسعود سعد سلمان را ندارد، چرا که او بیش از آن که شاعر باشد، اندیشمندی است که باورهای خود را در چارچوب شعر ریخته است. شاید او را بتوانیم نخستین اندیشمندی بدانیم که باورهای دینی، اجتماعی و سیاسی خود را به زبان شعر بیان کرده است.
    در یکی از قصایدش بیان می‌کند که پیامبر(ص) امامت را شایسته حضرت علی(ع) می‌دانسته.
    پیمبر بدان داد مر علم حق را
    به هارون تا داد موسی قرآن را
     که شایسته دیدش مرا این مهتری را
    نبوده‌ست دستی بر آن سامری‌ را
    
    در این قصیده مقصود شاعر از هارون، حضرت علی(ع) است و مراد از موسی، پیغمبر اکرم(ص) است و اشاره دارد به حدیثی از پیامبر(ص) که فرمودند:‌
    «علی منّی بمنزله هارون من موسی الا انّه لا نبیّ بعدی»
    ناصرخسرو در جای دیگر می‌گوید:
    چو هارون موسی علی بود در دین
     هم انباز و هم همنشین محمد
    
    او ستایش را ویژه خداوند، پیامبران و امامان می‌داند و در این راه شعرهایی سروده است. در قصیده‌ای نام همه پیامبرانی را که در قرآن آمده است، می‌آورد و از رویارویی آنان با فرمانروایان ستمگر سخن می‌گوید. در قصیده‌ای دیگر از عشق خود به قرآن و پیامبر اسلام چنین می‌گوید:‌
    گزینم قرآن است و دین محمد
    یقینم که من هردوان را بورزم
    کلید بهشت و دلیل نعیمم
    محمد رسول خدای است زی ما
    قرآن بود و شمشیر پاکیزه حیدر
    که استاد با ذوالفقار مجرد
    چو تیغ علی داد یاری قرآن را
     همین بود ازیرا گزین محمد
    یقینم شود چون یقین محمد
    حصار حصین چیست؟ دین محمد
    همین بود نقش نگین محمد
    دو بنیاد دین متین محمد
    به هر حربگه بر یمین محمد؟
    علی بود بی‌شک معین محمد
    
    ناصرخسرو بر این باور است که جوانمردی و بزرگی را پس از پیامبر اکرم(ص) تنها باید از علی و فرزندانش آموخت:
    یافت احمد به چهل‌سال مکانی که نیافت
    علی آن یافت ز تشریف که زو روز غدیر
    گر به‌نزد تو به‌پیری‌ست بزرگی، سوی‌من
     به نود سال براهیم از آن عرش عشیر
    شد چو خورشید درخشنده در آفاق شهیر
    جز علی نیست بنایت نه حکیم و نه کبیر
    
    کوتاه سخن آن که ناصرخسرو در شعرهای خود مردم را به خردورزی فرامی‌خواند و از ستم‌کاری و یاری رساندن به ستمکاران باز می‌دارد. از مردم می‌خواهد راه پیامبر(ص) و اهل بیت(ع) او را بپیمایند که سرچشمه‌ی دانش و آگاهی و چراغ راه آدمی هستند، او خود در این راه گام برمی‌داشته و در این راه سختی‌های فراوانی را به جان چشیده است. ناصرخسرو از نمونه‌ آدم‌هایی است که در راه باورهای خود از سختی‌‌ها نمی‌هراسند و می‌کوشند مردمان را نیز به راه درست رهنمون باشند.
    پیامبر(ص) در اشعار سنایی
    سنایی شاعر بزرگ و عارف عاشق در اوایل یا اواسط نیمه دوم قرن پنجم هجری در قزنین چشم به جهان گشود. زندگی سنایی در آغاز آمیخته با آلودگی‌های اهل دربار بود تا اینکه شاعر بزرگ به جذبه حق، صید کمند عشق شد و جمال دوست، غارت‌گر جان و دلش گردید. سودای عشق انگیزه پشت کردن و بریدن او از امور دینوی بود.
    ای سنایی چو برگرفتی کلک
    چو بگفتی ثنای حق اول
    چون ز توحید گفته شد طرفی
    کاسه نعت رسول بازپسین
    احمد مرسل آن چراغ جهان
    آمد اندر جهان جان هر کس
    آن سپهرش چه؟ بارگاه ازل
    آدمی زنده‌اند از جانش
    تا شب نیست صبح هستی‌زاد
    هست کرده ز لطف و نور گلش
     در معنی کشیدی اندر سلک
    پس بگو نعت احمد مرسل
    گفت خواهم ز انبیا شرفی
    آن ز پیغمبران بهین و گزین
    رحمت عالم آشکار و نهان
    جان جان‌ها محمد آ‌مد و بس
    آفتابش که؟ احمد مرسل
    انبیا گشته‌اند مهمانش
    آفتابی چون او ندارد یار
    شرق و غرب عزل درون دلش
    
    او در کتابش به نام حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه در نعت و ستایش خدا و رسول و اصحاب او بیان می‌کند که وقتی قلم برگرفتم، مروارید حقایق را به نظرم کشیدم.
    از توحید و یکتایی حق سخن گفت و وصف رسول الله.
    آنکه وجودش چون چراغی برای جهان و رحمتی برای جهانیان است.
    «وادعیا الی الله باذنه و سراجا منیرا»
     «و ما ارسناک الارحمه للعالمین»
    
    آنکه از زمانی که خورشید نیک بختی الهی بر آسمان تابیده، در کل سرزمین‌ها کسی چون او بر سر پیمان ایستادگی نکرده است.
    آری وصف عظمت آن کسی را گفتم که خورشید آسمانی است که حتی جبرئیل بدانجا راه ندارد.
    و زمانی که خداوند اراده کرد روشنی خود را از دل تیرگی عدم بیرون آورد، اول چیزی که آفرید نور محمدیه بود.
    «اول ما خلق الله نوری»
    نور او مقصود مخلوقات بود
    حق چو دید آن نور مطلق در حضور
     اول ‌چیزی‌‌که خداوندآفریدنورمن‌بود
    اصل معدومات و موجودات بود
    آفرید از نور او صد بحر نور
    
    سنایی بارها با تصویر زندگی زاهدانه پیامبر و معصومین و تأکید بر آن در قصایدش، سعی داشته جامعه آرمانی خود را نشان دهد.
    ای سنایی گر همی جویی زلطف حق سنا
    مصطفا اندر جهان آن گه‌کسی‌گویدکه‌عقل
    در خدای آباد یابی امر و نهی دین و کفر
    «رحمه للعالمین» آمد طبیبت زو طلب
    گر دعاهای تهی‌دستان بر آن در بگذرد
    چنگ در فتراک او زن تا به‌حق یابی رهی
     عقل را قربان کن اندر بارگاه مصطفا
    آفتاب اندر فلک آن گه کسی گوید سها
    و احمد مرسل خدای آباد را بس پادشا
    چه ازین عاصی وزآن عاصی همی‌‌جویی‌شفا
    باز گردد زآستان با آستین پردعا
    سنگ بر قندیل خود زن تا زخودگردی‌رها
    
    
    
    پیامبر(ص) در اشعار نظامی
    او که از نوابغ شعر و ادب ایران است، متولد شهری است به نام گنجه که مردمش اهل سنت و جماعتند و اهل خیرو صلاح و دیانت به حدی که اگر کسی بر مذهب آنان نباشد، اجازه سکونت در شهر را به او نمی‌دهند مبادا که در اعتقاداتشان خللی وارد شود. همین اعتقاد راسخ سبب شده است که او تمامی منظومه‌هایش را با ستایش خدا و ذکر اوصاف پیامبر آغاز کند. در میان همه شعرای جهان نمی‌توان نظیر حکیم نظامی را یافت که در تمام دیوان او یک لفظ و سخن زشت دیده نمی‌شود و از آغاز تا پایان زندگی هرگز یک بیت هجا نساخته تا آنجا که حسودان و تنگ‌نظران را نیز به جای نفرین، دعا نموده است.
    خسرو و شیرین که بی‌‌تردید جذاب‌ترین اثر این شاعر است، این‌گونه آغاز می‌شود.
    محمد کافرینش هست خاکش
    چراغ‌افروز چشم اهل بینش
    ریاحین بخش باغ صبحگاهی
    به معنی کیمیای خاک آدم
     هزاران آفرین بر جان پاکش
    طراز کارگاه آفرینش
    کلید مخزن گنج الهی
    به صورت توتیای چشم عالم
    
    و در خاتمه شعر از پیامبر عاجزانه می‌‌خواهد که برای او دعا کند و آمرزش او را از خدا بخواهد.
    من آن تشنه لب غمناک اویم
    به خدمت کرده‌ام بسیار تقصیر
    کنم درخواستی زان روضه‌ی پاک
    کالهی بر نظامی کار بگشای
    بیامرزش، روان آمرزی آخر
     که او آب من و من خاک اویم
    چه تدبیر ای نبی‌الله چه تدبیر؟
    که یک خواهش‌کنی درکار این خاک
    ز نفس کافرش زنار بگشای
    خدای رایگان آمرزی آخر
    
    نظامی در اقبال‌نامه، ستایش مقام پیامبر خاتم(ص) را به حد اعلی رسانده و پس از توصیف جمال رسول‌الله و بیان ناچیز بودن همه مخلوقات در برابر عظمت مقام آن حضرت این حقیقت را به زیباترین وجه بیان می‌کند که:
    «و ما ارسلناک الا رحمة للعالمین»
    محمد که بی‌دعوی تخت و تاج
    غلط گفتم آن شاه سدره سریر
    تنش محرم تخت افلاک بود
    فرشته نمودار ایزد شناس
    رساننده ما را به خرم بهشت
    درستی ده هر دلی کوشکست
    سرآمدترین همه سروران
    گر آدم ز مینو درآمد به خاک
    گر آمد برون ماه یوسف ز چاه
    اگر خضر بر آب حیوان گذشت
    و گر کرد ماهی ز یونس شکار
    ز داود اگر دور درعی گذاشت
    سلیمان اگر تخت بر باد بست
    وگر طارم موسی از طور بود
    وگر مهد عیسی به گردون رسید
     ز شاهان به شمشیر بستد خراج
    که هم تاجور بود و هم تخت‌گیر
    سرش صاحب تاج لولاک بود
    که ما را بدو هست از ایزد سپاس
    رهاننده از دوزخ تنگ زشت
    شفاعت کن هر گناهی که هست
    گزیده‌تر جلمه پیغمبران
    شد آن گنج خاکی به مینوی پاک
    شد آن چشمه از چاه بر اوج ماه
    محمد ز سرچشمه‌ی جان گذشت
    زمین بوس او کرد ماهی و مار
    محمد ز دراعه صد درع داشت
    محمد ز بازیچه باد رست
    سراپرده‌ی احمد از نور بود
    محمد خود از مهد بیرون پرید
    
    و در مخزن‌الاسرار، نهایت ارادت خود به پیامبر(ص) را چنین بیان می‌کند:
    تخته اول که الف نقش بست
     بر در محجوبه احمد نشست
    
    وقتی که الف در لوح محفوظ نقش یافت، در اول (احمد) که نام پیامبر(ص) است قرار گرفت.
    بود درین گنبد فیروزه خشت
    رسم ترنجست که در روزگار
    کنت نبیا چو علم پیش برد
     تازه ترنجی ز سرای بهشت
    پیش دهد میوه پس آرد بهار
    ختم نبوت به محمد سپرد
    
    نظامی در این بیت به این حدیث اشاره دارد که: «کنت نبیا و آدم بین الروح و الجسد»
    مه که نگین دان زبرجد شدست
    گوش جهان حلقه‌کش میم اوست
     خاتم او مهر محمد شدست
    خود دو جهان حلقه تسلیم اوست
    
    نگین ماه که انگشتری زبرجد گون آسمان است، نشان دهنده مهر نبوت پیغمبر اکرم(ص) است و مردم جهان حلقه به‌گوش و مطیع فرمان حضرت محمد(ص) هستند.
    امی گویا به زبان فصیح
     از الف آدم و میم مسیح
    
    درس نخوانده‌ای که از آدم تا حضرت عیسی، یعنی از همه پیغمبران روشن‌تر و فصیح‌تر سخن می‌گفت.
    همچو الف راست به عهد و وفا
     اول و آخر شده بر انبیا
    
    وجود مبارک رسول اکرم(ص) قبل ازهمه پیغمبران آفریده شده و چون خاتم النبیین است لذا بعد از همه پیامبران مبعوث گردیده است: کنت اول النبیین فی‌الخلق و آخر هم فی البعث
    بر همه سر خیل و سر خیر بود
    شمع الهی ز دل افروخته
     قطب گرانسنگ سبک سیر بود
    درس ازل تا ابد آموخته
    
    سبک سیر، کنایه از کمی مدت زندگانی حضرت رسول اکرم(ص) است و منظور از شمع الهی، نور معرفت خداست و ظاهراً اشاره است به «افمن شرح الله صدره للاسلام فهو علی ندر من ربه»
    در بخشی از شرف‌نامه می‌بینیم که حکیم نظامی، معراج پیامبر(ص) را نیز به زیبایی هر چه تمام‌تر به تصویر می‌کشد.
    شبی کاسمان مجلس افروز کرد
    محمد که سلطان این مهد بود
    سر نافه در بیت اقصی گشاد
    ز بند جهان داد خود را خلاص
    براقی شتابنده زیرش چو برق
     شب از روشنی دعوی روز کرد
    ز چندین خلیفه ولیعهد بود
    ز ناف زمین سر به اقصی نهاد
    به معشوقی عرشیان گشت خاص
    ستامش چو خورشید در نور غرق
    
    حکیم نظامی در بیان معراج پیامبر(ص) علت را این می‌داند که چون زمین برای عظمت مقام ایشان تنگ بود، پایه تخت را بر عرش زد و معراج فرمود و برای تعظیم و بالا بردن او از این زمین خاکی، جبرئیل براق به دست آمده بود:‌
    چون نگنجید در جهان تاجش
    سربلندیش را ز پایه پست
    مهد بر چرخ ران که ماه توئی
    نازنینان مصر این پر کار
    خیز تا در تو یک نظاره کنند
    آسمان را به زیر پایه خویش
    بگذران مرکب از سپهر بلند
    شب‌شب تست و وقت‌وقت دعاست
     تخت بر عرش بست معراجش
    جبرئیل آمده براق به دست
    بر کواکب دوان که شاه توئی
    بر تو عاشق شدند یوسف‌وار
    هم کف و هم ترنج پاره کنند
    طره نوکن ز جعد سایه خویش
    درکش ایوان قدس را به کمند
    یافت‌خواهی‌هرآنچه‌خواهی‌خواست
    
    نظامی حضرت رسول اکرم(ص) را در زیبایی، یوسف خوانده و باید گفت که پیغمبر اکرم خیلی زیبا بود و نظامی در جای دیگر او را چنین تعریف کرده:
    طبیب بهی روی با آب و رنگ
     ز حکم خدا نوشدارو به چنگ
    
    و در انتها می‌گوید آسمان را به زیر پایه‌ی خود درآور و با گیسوی بلندت طره آسمان را تازه کن و به آ‌سمان زیبایی ببخش.
    پیامبر(ص) در اشعار خاقانی
    خاقانی یکی از بزرگ‌ترین شاعران ایران است که رقیب انوری در قصیده‌سرایی می‌باشد. چون خاقانی در اواخر عمر خود، بعد از سفر آخر حج تصمیم می‌گیرد که از دنیا و مادیات آن کناره‌گیری کند و به زهد و تقوا بپردازد بنابراین گاهی می‌توانیم در سروده‌هایش اصطلاحات و تعبیرات عرفانی را مشاهده کنیم. در قصیده (کنزالرکاز) که در ستایش کعبه و نعت حضرت رسول اکرم(ص) سروده شده، به راحتی می‌توان این‌گونه اصطلاحات را یافت:
    کعبه را نام به میدانگه عام عرفات
    عابدان نعره‌ برآرند به میدانگه از آنک
    عارفان‌ خامش‌ و سر بر سر زانو چو ملخ
     حجره خاص جهان داور دارا شنوند
    نعره شیر دلان در صف هیجا شنوند
    نه چو زنبورکز او شورش ‌و غوغا شنوند
    
    او دارای دیوان اشعار و یک مثنوی نامه به نام تحفة‌العراقین است که در آن شرح نخستین مسافرت خود به مکه و عراقین را سروده و در ذکر هر شهر از رجال و معاریف آن یاد کرده.
    او در ستایش رسول اکرم چنین می‌گوید:
    از گلستان وصل نسیمی شنیده‌ام
    بی‌بدرقه به کوی وصالش گذشته‌ام
    اینجا گذاشته پر و بالی که داشته
    این مرغ آشیان ازل را به تیغ عشق
    وین مرکب‌سرای بقا را به‌رغم خصم
    گاهی لبش گزیده و گاهی به یاد او
    خود نام من زخاطر من رفته‌بود پاک
    درجمله دیدم آنچه زعشاق کس‌ندید
    گوئی که بر جنیبت وهم از ره خیال
    والا جمال دین محمد، محمد آنک
    جبرئیل‌وار باد معانی به فر او
    شک نیست‌کز سلاله‌ی نثربلنداوست
    ای آنکه تا عنان به هوای تو داده‌ام
    هودهدی‌توئی‌و‌ من‌از توچوصرصری
    آزرده‌ام ز زخم سگ غرچه لاجرم
    لیکن بدان دیار نیابم ز ترس آنک
     دامن گرفته بر اثر آن دویده‌ام
    بی‌واسطه به‌حضرت خاصش‌رسیده‌ام
    آنجا که اوست هم به پر او پریده‌ام
    پیش سرای پرده‌ی او سر بریده‌ام
    جل درکشیده پیش در او کشیده‌ام
    آن می‌که وعده‌کرد ز دستش مزیده‌ام
    خاقانی آن زمان ز زبانش شنیده‌ام
    اما دریغ چیست‌که در خواب دیده‌ام
    در باغ فضل صدر افاضل چریده‌ام
    از کل کون خدمت او برگزیده‌ام
    در آستین مریم خاطر دمیده‌ام
    این روی تازگان که به نظم آفریده‌ام
    از ناوک‌سخن صف خصمان دریده‌ام
    بر عادیان جهل به عادت بزیده‌ام
    خط فراق بر خط شروان کشیده‌ام
    پرآبهاست در ره و من سگ‌گزیده‌ام
    
    پیامبر(ص) در اشعار عطار
    عطار نیشابوری یکی از شعرا و عارفان نام‌آور ایران در اواخر قرن ششم و اوایل قرن هفتم هجری قمری است. او به شغل عطاری و طبابت مشغول بود تا زمانی که در اثر یک حادثه، انقلاب روحی در وی به‌وجود آمد و راه زندگی وی را برای همیشه تغییر داد. او به رسم سالکان، قسمتی از عمر خود را در سفر گذراند و از مکه تا ماوراءالنهر به مسافرت پرداخت و در این سفرها بسیاری از مشایخ و بزرگان زمان خود را زیارت کرد و در تمام این مدت به سرودن و نوشتن آثار منظوم و منثور خود مشغول بوده است.
    صد هزاران سبزپوش از غم بسوخت
    صد هزاران جسم خالی شد ز روح
    صد هزاران پشه در لشگر فتاد
    صد هزاران طفل سر ببریده گشت
    صد هزاران خلق در زنار شد
    صد هزاران جان و دل تاراج یافت
     تا که آدم را چراغی برفروخت
    تا درین حضرت دروگر گشت نوح
    تا براهیم از میان با سرفتاد
    تا کلیم‌الله صاحب دیده گشت
    تا که عیسی محرم اسرار شد
    تا محمد یک شبی معراج یافت
    
    شیخ نیشابور، در منطق‌الطیر خود این‌گونه عظمت پیامبر(ص) را وصف می‌کند:‌
    خواجه دنیا و دین گنج وفا
    آفتاب شرع و دریای یقین
    صاحب معراج و صدر کائنات
    پیشوای این جهان و آن جهان
    حق چو دید آن نور مطلق در حضور
    بهر خویش آن پاک جان را آفرید
    آفرینش را جز او مقصود نیست
    ختم کرده حق نبوت را بر او
    حق تعالاش از کمال و احترام
    خواجگی هر دو عالم تا ابد
     صدر و بدر هر دو عالم مصطفی
    نور عالم رحمة للعالمین
    سایه حق خواجه‌ی خورشید ذات
    مقتدای آشکارا و نهان
    آفرید از نور او صد بحر نور
    بهر او خلقی جهان را آفرید
    پاک دامن‌‌تر از او موجود نیست
    معجز و خلق و فتوت را بر او
    برده در تورات و در انجیل نام
    کرد وقف احمد مرسل احد
    
    شیطان به دین محمد(ص)
    رسول خدا(ص) فرمود: هیچ کس از شما نیست که یکی از شیاطین به‌صورت همنشین بر وی گماشته نشده باشد.
    پرسیدند: ای رسول خدا، شامل شما هم می‌شود؟‌
    فرمود: آری، اما خداوند مرا بر او مسلط کرد و او اسلام آورد.
    چون به دعوت کرد شیطان را طلب
    کرد دعوت هم به اذن کردگار
     گشت شیطان مسلمان زین سبب
    جنیان را لیلة الجن آشکار
    
    رسول خدا(ص) در غزوه حنین، علی(ع) را برای مأموریتی به جایی فرستاد به همین جهت ایشان موفق نشده بودند مانند پیامبر نماز عصر را به‌جا آورد. وقتی از انجام مأموریت بازگشت رسول خدا سر بر دامنش گذاشت و در آن حالت آیاتی بر وی نازل شد. علی(ع) مدتی صبر کرد و همین سبب شد که خورشید غروب کند و نمازش قضا شود وقتی پیامبر از نماز عصر وی پرسید و پاسخ منفی شنید دست به دعا برداشت و گفت: ‌خدایا خورشید را به‌سوی علی برگردان. طولی نکشید که خورشید برگشت و نورش به وسط مجلس رسید.
    ماه از انگشت او بشکافته
     مهر در فرمانش از پس تافته
    
    در انتهای این قصیده عطار به دامان پیامبر(ص) پناه می‌برد و از آن حضرت می‌خواهد که در نزد خدا شفی او گردد.
    یا رسول‌الله بس درمانده‌ام
    بی‌کسان را کس تویی در هر نفس
    یک نظر سوی من غمخواره کن
    گرچه ضایع کرده‌ام عمر از گناه
    ای شفاعت خواه مشتی تیره روز
     باد در کف، خاک بر سر مانده‌ام
    من ندارم در دو عالم جز تو کس
    چاره کار من بیچاره کن
    توبه کردم عذر من از حق بخواه
    لطف کن شمع شفاعت برفروز
    
    پیامبر اعظم(ص) در مثنوی
    عشق جوشد بحر را مانند دیگ
    با محمد بود عشق پاک جفت
    منتهی در عشق چون او بود فرد
    گر نبودی بهر عشق پاک را
    من بدان افراشتم چرخ سنی
     عشق ساید کوه را مانند ریگ
    بحر عشق او را خدا لولاک گفت
    پس مر او را ز انبیا تخصیص کرد
    کی وجودی دادمی افلاک را
    تاعلو عشق را فهمی کنی
    
    عشق دریا را مانند دیگ می‌جوشاند و کوه را مانند ریگ می‌ساید. عشق خدا با محمد(ص) قرین و همراه بود و به‌خاطر این عشق بود که خدا فرمود: اگر تو نبودی جهان را خلق نمی‌کردم و چون پیامبر تنها کسی بود که به نهایت مرتبه عشق الهی رسیده بود، پس خداوند او را میان پیامبران به این خطاب مخصوص کرد.
    و در جای دیگر می‌فرماید: ای محمد این جهان به خاطر وجود تو که مظهر عشق الهی هستی، خلق شده است.
    نام احمد نام جمله انبیاست
     چون‌که صد آمد نود هم پیش‌ماست
    
    ***
    زان سبب فرمود یزان والضحی
    قول‌دیگرکین ضحی‌راخواست‌دوست
    ورنه برفانی قسم گفتن خطاست
     والضحی نور ضمیر مصطفی
    هم برای آنکه این هم عکس اوست
    خود فنا چه لایق گفت خداست
    
    خداوند به نور محمد(ص) سوگند خورد، که در همه انوار، در ماه و خورشید و ستارگان و غیر آن مشهود است، چون همه این‌ها مظاهر نور او هستند. دیگران بر این عقیده‌اند که حق تعالی به روشنی صبح که آن را انعکاس نور محمد(ص) می‌دانند سوگند خورد، زیرا غیرممکن است که حق تعالی به حادثه‌ای فناپذیر سوگند خورد.
    اشاره به معجزات پیامبر(ص)
    روزی ابوجهل چند سنگ در دست داشت و به پیامبر(ص) گفت که اگر تو پیامبر و رسولی و فرستاده‌ی خدا، بگو که در مشت من چیست؟ پیامبر(ص) فرمودند که من بگویم یا اینکه آنچه که در دستان توست بر رسالت ما گواهی و شهادت دهند؟‌ ابوجهل گفت که این دومی بهتر است، و به اذن خدا سنگ‌ها در دست ابوجهل بر رسالت پیامبر شهادت دادند؛ ابوجهل وقتی چنین وضعی را دید سنگ‌ها را بر زمین کوبید و فرار کرد.
    سنگ‌ها اندر کف بوجهل بود
    گر رسولی چیست در مشتم نهان
    گفت چون‌خواهی بگویم‌کان‌چهاست
    گفت بوجهل آن دوم نادرتر است
    از میان مشت او هر پاره سنگ
    لا اله گفت و الا الله گفت
    چون شنید از سنگ‌ها بوجهل این
     گفت ای احمد بگو این چیست زود
    چون خبر داری ز راز آسمان
    یا بگویند آن که ما حقیم و راست
    گفت آری حق از آن قادرتر است
    در شهادت گفتن آمد بیدرنگ
    گوهر احمد رسول‌الله سفت
    زد ز خشم آن سنگ‌ها را بر زمین
    
    ***
    همچنان که لشکر انبوه بود
    تا بریشان زد پیمبر بی‌خطر
    آن عنایت بود و اهل آن بدی
    کم نمود او را و اصحاب ورا
    تا میسر کرد یسری را برو
    کم نمودن مر ورا پیروز بود
     مر پیمبر را به چشم اندک نمود
    ور فزون دیدی از آن کردی حذر
    احمدا ورنه تو بد دل می‌شدی
    آن جهاد ظاهر و باطن خدا
    تا ز عسری او نگردانید رو
    که حقش یار و طریق آموز بود
    
    این ابیات اشارت است به پیروزی پیامبر(ص) در بدر که به روایت سوره‌ی انفال، حق تعالی چنان کرد تا کافران را (که در واقع بسیار افزون‌تر از مسلمانان بودند) در خواب اندک ببیند و از سوی دیگر در همان حال سپاه اسلام را در چشم قریش بی‌شمار نمودار ساخت. «اندک دیدن» در مورد اول کنایت است از وسایلی که حق‌تعالی به منظور قوی دل ساختن مؤمن در جهاد او با هواجس نفسانی به خدمت می‌گیرد و در اصل به هیچ روی خبط بصر نیست بلکه تجسم یابی حقیقت غایی است. اشتباه دید در مورد دوم تمثیل غرور ابلهی است که بیهوده می‌پندارد که بدون لطف الهی غلبه بر نفس حاصل تواند شد.
    چون محمد یافت آن ملک و نعیم
     قرص مه را کرد دردم اودو نیم
    
    این بیت اشاره به معجزه شق القمر دارد.
    احادیث نبوی در مثنوی
    گر به صورت من زآدم زاده‌ام
     من به معنی جد جد افتاده‌ام
    
    مردی نقل کرده است که از رسول خدا پرسیدم چه موقع به پیامبری رسیدی؟ فرمود: وقتی که آدم در مرحله دمیده شدن روح به جسمش بود.
    بهر این بو گفت احمد در عظات
     دایما قره عینی فی‌الصلاه
    
    و رسول(ص) گفت: «جعلت قره عینی فی الصلاه، روشنایی چشم من اندر نماز نهاده‌اند» یعنی همه‌ی راحت من در نماز است.
    چون رسول را به معراج بردند و به محل قرب رسانیدند، بی‌اختیار گفت: بار خدایا مرا بدان سرای بلا باز مبر و اندر بند طبع و هوی مفکن. فرمان آمد، که حکم ما چنین است که بازگردی تا تو را اینجا آنچه بداده‌ایم آنجا هم بدهیم.
    چون به دنیا باز آمد هرگاه که دلش مشتاق آن مقام معلا گشتی گفتی «ارحنا یا بلال بالصلوه» پس هر نمازی وی را معراجی بودی و قربتی.
    گفت پیغمبر شما را ای مهان
     چون پدر هستم شفیق و مهربان
    
    این روایت مراد است از: انما انا لکم مثل الوالد. بی شک من برای شما همچون پدر هستم.
    این چنین فرمود آن شاه رسل
    یا کسی کاو در بصیرت‌های من
     که منم کشتی در این دریای کل
    شد خلیفه راستین بر جای من
    
    مقصود این حدیث:
    پیامبر فرمود: مثل اهل بیت من، مثل کشتی نوح است. هرکس بر آن سوار شد نجات یافت و هر کس به آن پشت کرد غرق شد.
    پیامبر در دیوان شمس
    جهان وکار جهان سربه‌سر اگر بادست
    به باد و بود محمد نگر که چون باقیست
     چرا ز باد مکافات داد و بیدادست
    ز بعد ششصد و پنجاه سخت بنیادست
    
    ***
    بیار آن که قرین را سوی قرین کشدا
    به هر شبی چو محمد به جانب معراج
    رسید وحی خدایی که گوش تیز کنید
    دهان ببند و امین باش در سخن‌داری
     فرشته را ز فلک جانب زمین کشدا
    براق عشق ابد را به زیر زین کشدا
    که گوش تیز به چشم خدای بین کشدا
    که شه کلید خزینه بر امین کشدا
    
    پیامبر(ص) در اشعار سعدی
    ماه فروماند از جمال محمد
    قدر فلک را کمال و منزلتی نیست
    وعده‌ی دیدار هر کسی به قیامت
    آدم و نوح و خلیل و موسی و عیسی
    عرصه‌ی گیتی مجال همت او نیست
    وآنهمه پیرایه بسته جنت فردوس
    همچو زمین خواهد آسمان که بیفتد
    شمس و قمر در زمین حشر نتابد
    شاید اگر آفتاب و ماه نتابند
    چشم مرا تا به خواب دید جمالش
    سعدی اگر عاشقی کنی و جوانی
     سرو نباشد به اعتدال محمد
    در نظر قدر با کمال محمد
    لیلة اسری شب وصال محمد
    آمده مجموع در ظلال محمد
    روز قیامت نگر مجال محمد
    بو که قبولش کند بلال محمد
    تا بدهد بوسه بر نعال محمد
    نور نتابد مگر جمال محمد
    پیش دو ابروی چون هلال محمد
    خواب نمی‌گیرد از خیال محمد
    عشق محمد بس است و آل‌محمد
    
    سخن شیخ شیراز، سعدی نیاز به مقدمه ندارد. خود آغاز و پایان است. این تنها خصوصیت سعدی است که سخنش به سخن همه شبیه باشد و به هیچ کس شبیه نباشد. چنان با شیوایی و رسایی قدر و منزلت پیامبر اعظم را به تصویر می‌کشد که دیگر مجالی برای شرح و توضیح باقی نمی‌گذارد.
    کریم السجایا جمیل الشیم
    امام رسل پیشوای سبیل
    کلیمی‌که چرخ فلک طور اوست
    شفیع مطاع نبی کریم
    یتیمی که ناکرده قرآن درست
     نبی البرایا شفیع الامم
    امین خدا محبط جبرئیل
    همه نورها پرتو نور اوست
    قسیم جسیم بسیم وسیم
    کتبخانه چند ملت بشست...
    
    کسی که در دلش عشق به رسول‌الله را می‌پروراند، امید به بخشایش خداوند را هیچ‌گاه از دست نمی‌دهد. پس تا جان در بدن دارم، حمد و ثنای محمد(ص) را می‌گویم تا روزی فرا رسد که عظمت مقام او بر همه کس آشکار گردد:
    امید رحمتست آری خصوص آن را که در خاطر
    محمد کز ثنای فضل او بر خاک هر خاطر
    چو دولت بایدم تحمید ذات مصطفی گویم
    زبان را درکش ای سعدی ز شرح علم او گفتن
     ثنای سید مرسل نبی محترم گردد
    که بارد قطره‌ای در حال دریای نعم گردد
    که در دریوزه صوفی کرد اصحاب کرم گردد
    تو در علمش چه دانی باش تا فردا علم گردد
    
    پیامبر(ص) در اشعار خواجوی کرمانی
    در توانایی او همین بس که حافظ می‌فرماید «دارد سخن حافظ طرز سخن خواجو» او که بدایت تا نهایت زندگیش را در تحقیق و تتبع و سفر و کسب معرفت و تلمذ در محضر بزرگان گذراند و بیش از چهل هزار بیت شعر از خود به جا گذاشت. در وصف خاتم رسل چنین می‌گوید:
    صل علی محمد دره تاج الاصطفا
    بلبل بوستان شرع اختر آسمان دین
    تاج ده پیمبران باج ستان قیصران
    سید اولین رسل مرسل آخرین زمان
    شاه‌نشان‌قدسیان‌تخت‌نشین‌شهرقدس
    آینه‌ی سپهر را مهر رخ تو صیقلی
    شاه‌فلک چون‌بنگرد‌طلعت‌ماه پیکرت
    ای‌شده آب‌زمزم از خاک درسرای‌تو
    خواجو اگر‌نداشتی برگ بهارعشق‌تو
     صاحب جیش‌الاهتدا ناظم‌عقد الاتقا
    کوکب دری زمین دری کوکب سما
    کارگشای مرسلین راهنمای انبیا
    صاحب هفتمین قرآن خواجه هشتمین سرا
    ای شه ملک اصطفا وی لقب تو مصطفی
    دیده آفتاب را خاک در تو توتیا
    ذره صفت در اوفتد بر سربامت از هوا
    کعبه ز تست با شرف مروه زتست با صفا
    بلبل باغ طبع او هیچ نداشتی نوا
    
    پیامبر(ص) در اشعار حافظ
    کسانی که با احادیث ائمه(ع) و نصایح مردان خدا آشنا باشند، می‌دانند که حافظ مضامین گفتار نبی‌اکرم(ص) و ائمه طاهرین(ع) را در قالب لغات فارسی و نظم بدیع و شیرین درآورده. اصولاً بزرگان سخن ما در زبان فارسی در نظم و نشر، نصیحت و پند و اندرز را اول از قرآن کریم و سپس از احادیث نبوی و ائمه اطهار الهام گرفته‌اند و به اندازه قدرت بیان خود و حال مخاطب، کتب ادبی و اخلاقی و اجتماعی و عرفانی را به یادگار نهاده‌اند.
    حافظ اگر قدم‌زنی در ره خاندان به صدق
    
    حافظ ازدست مده صحبت این کشتی‌نوح
     بدرقه رهت شود، همت شهنه النجف
    
    ور نه طوفان حوادث ببرد بنیادت
    
    در سراسر دیوان حافظ از غزل و قطعه و قصیده و رباعی، آثار روشن و انکارناپذیری در اظهار مودت به رسول‌الله و عترت پاکش وجود دارد.
    شمع بزم آفرینش شاه مردان است و بس
    ای دل ار سیل فنا بنیاد هستی پرکند
     گر تویی از جان غلام شاه مردان غم‌مخور
    چون تو را نوح‌است‌کشتی‌بان ز طوفان‌غم‌مخور
    
    در بسیاری از دیوان‌های خطی و چاپی موجود، اشعاری هست که می‌تواند دلیل شیعه بودن این شاعر پرآوازه باشد. از جمله:
    ای‌دل غلام‌‌شاه‌جهان‌باش و شاه باش
    از خارجی هزار به‌یک جو نمی‌خرند
    چون احمدم شفیع بود روز رستاخیز
    آن‌را که‌دوستی علی نیست کافراست
     پیوسته در حمایت لطف‌الله باش
    گو کوه تا بکوه خلایق سپاه باش
    گو این تن بلاکش من پر گناه باش
    گو زاهد زمانه گو شیخ راه باش
    
    ***
    حافظ محب رسول است و آل او
     حقا بدین گواست خداوند داورم
    
    رسول اکرم ستاره‌ای درخشان
    ستاره‌ای بدرخشید و ماه مجلس شد
    نگار من‌که به‌مکتب نرفت و خط ننوشت
     دل رمیده ما را انیس و مونس شد
    به‌غمزه مسأله آموز صد مدرس شد
    
    ماه؛ انیس جان بسیاری از صاحب‌دلان شب زنده‌دار و همراه راهیان سفر در صحرا و دریاست. ماه؛ رفیق شاعران صاحب ذوق در شب‌ها و همدم عابدان راه خدا و چراغ دل‌افروز فقرا و سالکان و ندیم عاشقان کوی بلاست. آری ماه با همه است در عین اینکه برتر و جدا از همه و منزه‌تر و بزرگ‌تر از همه است. خواجه؛‌ وجود نورانی (رحمة‌للعالمین) حضرت ختمی مرتبت(ص) را به ستاره درخشان و ماه تابان تشبیه کرده است.
    آری حافظ با توجه به این واقعیت عظیم یک مضمون بدیع و لطیف آفریده است:
    آنها که خود عالم و فرزانه و مدرس‌اند در برابر زیبایی نگار من چنان دست و پای خود را گم می‌کنند که گویی سخنی برای گفتن ندارند.
    پیامبر(ص) در اشعار وحشی بافقی
    کسانی که با شعر وحشی بافقی آشنا هستند، می‌دانند که در اشعار او از کاربرد اصطلاحات علمی و آموزش گفتارها و همچنین سخنان دینی خودداری گردیده است و تنها در برخی مثنوی‌ها به بیان و ذکر حدیث‌هایی آن هم با برگردان فارسی همت شده است.
    برای مثال حدیث نبوی «انا مدینه العلم و علی بابها» چنین آمد:
    در علم نبی غیر از علی کیست؟
     ز هستی مدعا غیر از علی چیست؟
    
    با این اوصاف می‌بینیم که این استاد سخن نیز نتوانسته کلام خود را به نام پیامبر(ص) و حضرت علی(ع) مزیّن نسازد.
    کسی مسیح شود در سراچه افلاک
    به سیل‌خیز حوادث اسیر کلبه گل
    مقیم کشتی نوح است دردم توفان
    محمد عربی منشاء حکایت کن
    قمربه‌حجله‌چرخ ازعروس‌معجزه‌اش
    تو آن براق سواری که در شب اسرا
    کجابه ملک کمال تو پای عقل رسد
    به سوی من نگر از لطف یا رسول‌الله
     که پا چو مهر مجرد کشد زعالم‌خاک
    زطاق خانه نشیند به زیر موج هلاک
    کسی که‌ساخته چون مرغ خانه درخاشاک
    که کرده زیب قدش را به جامه‌ی لولاک
    نمود گرد گریبان به یک مشاهد چاک
    گذشته‌ای ز بیابان لامکان چالاک
    که عالمیست از آن‌سوی کشور ادراک
    ببین به این دل پرخون و دیده نمناک
    
    تک سوار آسمان‌ها
    
    شبی روشن‌تر از سرچشمه‌ی نور
    دمیده صبح دولت آسمان را
    میان روز و شب فرق آنقدر بود
    شد از تحت‌الثرا تا اوج افلاک
    از آن دولت‌سرا تا عرش اعظم
    ز گوهرها که بوده آسمان را
    رهی آراسته از عرش تا فرش
    نبودی چون دل عاشق قرارش
    خدیو عالم جان شاه «لولاک»
    بساط آرای خلوتگاه «لاریب»
     رخ شب در نقاب روز مستور
    ز خواب انگیخته بخت جوان را
    که هر سیاره خورشید دگر بود
    همه ره چون دلی از تیرگی پاک
    ملایک بافته پر در پر هم
    پر از در کرده راه کهکشان را
    براقی جسته بر فرش از در عرش
    که خواهد جان عالم شد سوارش
    مقیمان درش سکان افلاک
    سواره ره‌شناس عرصه‌ی غیب
    
    شعر معاصر
    بی‌تردید یکی از بزرگ‌ترین سرمایه‌های پرارزش و جاودانی ما ایرانیان، ادبیات سرشار و پرباری است که از دیرباز در کنار زیبایی و لطافت ظاهری، عمق و اصالت معنی را نیز به همراه داشته و اندیشه‌های حکیمانه و تأملات عارفانه در جای جای آن موج می‌زند.
    شاعران معاصر نیز در پیروی از اسلاف خویش، حب و دوستی رسول اکرم(ص) را در اشعار خود به نظم کشیده‌اند.
    پیامبر(ص) در شعر ملک‌الشعرای بهار
    ای آفتاب گردون! تاری شو و متاب
    بنمود جلوه‌ای و ز دانش فروخت نور
    شمس رسل محمد مرسل که در ازل
    شاهی که چون فراشت لوای پیمبری
    با مهر اوست جنت و با حب او نعیم
    شیطان به صلب آدم گر نور او بدید
    پس برد مرکبیش خرامان‌تر از تذرو
    چندان برفت کش رهیان و ملازمان
    چون یافت قرب وصل، دگرباره بازگشت
    اندر ذهاب، خوابگه خود نهاد گرم
     کز برج دین بتافت یکی روشن آفتاب
    بگشود چهره‌ای و ز بینش گشود باب
    از ما سوی الله آمده ذات وی انتخاب
    بگسسته شد ز خیمه‌ی پیغمبران، طناب
    با قهر اوست دوزخ و با بغض او عذاب
    چندین چرا نمود ز یک سجده اجتناب؟
    جبریل، در شبیش سیه‌گون‌تر از غراب
    گشتند بی‌توان و بماندند بی‌شتاب
    سوی زمین ز نه فلک سیمگون قباب
    هم خوابگاه خویش چنان یافت در ایاب
    
    پیامبر(ص) در شعر شهریار
    ستون عرش خدا قائم از قیام محمد
    بجز فرشته عرش آشیان وحی الهی
    به کارنامه منشور آسمانی قرآن
    سوار رفرف معراج در نوشت سماوات
    گسیخت‌هرچه‌زمان‌وگریخت هرچه مکان‌بود
    اذان مسجد او زنگ کاروان قرون بین
    خمار صبح قیامت ندارد این می‌ نوشین
    به شاهراه هدایت گشوده باب شفاعت
    علی که کون و مکانش غلام حلقه بگوشند
    حریم‌حرمتش این بس که در شفاعت محشر
    گرت‌هوای بهشت‌است‌وحوض‌کوثر و طوبی
    سریر عزت عقبی حلال امت او باد
    پیام پیک الهی چگونه بشنود آن‌قوم
    قیام قائم آل‌محمد است و کشیده
    به ذوالفقار علی دیدی استقامت اسلام
    به‌کام دل نرسد شهریار در دو جهان کس
     ببین که سر به کجا می‌کشد مقام محمد
    پرنده پر نتواند زدن به‌بام محمد
    که نقش مهر نبوت بود به نام محمد
    سرود صف به صف قدسیان سلام محمد
    که عرش‌و‌فرش به هم دوخت زیرگام محمد
    خدای را چه نفوذیست در کلام محمد
    که جلوه ابدیت بود به‌جام محمد
    صلای خوان کرم بین و بار عام محمد
    مگر نه فخر کنان گفت منم غلام محمد
    بمیرد آتش دوزخ به احترام محمد
    بیا به سایه‌ی ممدود مستدام محمد
    که بود راحت دنیای دون حرام محمد
    که پنبه کرده بگوش دل از پیام محمد
    به‌قهر صاعقه شمشیر انتقام محمد
    کنون به قامت قائم ببین قوام محمد
    مگر خدا دو جهان را کند به کام محمد
    
     - شاهنامه، انتشارات امیر کبیر، ص 541.
     - شاهنامه، ص 23.
     - شرح سی‌قصیده از حکیم ناصرخسرو قبادیانی، دکتر مهدی محقق، قصیده چهارم، ب 21 و 22.
     - همان، شرح قصیده چهارم، ص 131.
     - دیوان ناصرخسرو، قصاید.
     - همان منبع.
     - آب آتش فروز، گزیده حدیقه الحقیقه سنایی، دکتر رضا اشرف‌زاده، ص 41.
     - سوره احزاب، آیه 46.
     - سوره انبیا، آیه 107.
     - آب آتش فروز، پیشین، ص 111.
     - خسرو و شیرین حکیم نظامی، حسن وحید دستگردی، ص 10.
     - همان.
     - سوره انبیا، آیه 107.
     - اقبال‌نامه نظامی گنجه‌ای، دکتر برات زنجانی، ص 11.
     - احوال و آثار و شرح مخزن الاسرار حکیم نظامی، دکتر برات زنجانی، ص 171.
     - احادیث مثنوی، ص 102.
     - همان، ص 111.
     - احوال و آثار و شرح مخزن‌الاسرار حکیم نظامی، دکتر برات زنجانی، ص 171.
     - سوره زمر، آیه 22.
     - شرف‌نامه حکیم نظامی، دکتر برات زنجانی، ص 28.
     - هفت پیکر نظامی، دکتر برات زنجانی، ص 28.
     - اقبال‌نامه، ص 9.
     - مشاهیر ایرانی 7، زینب یزدانی، ص 84.
     - دیوان اشعار خاقانی، غزلیات
     - منطق‌الطیر عطار، دکتر احمد حاتمی، بیان وادای استغنا، ص 345.
     - منطق‌الطیر عطار، سید صادق گوهرین، ص 15.
     - احادیث و قصص مثنوی، بدیع‌الزمان فروزانفر، ص 432، برگرفته از مسلم، ج 8، ص 139.
     - منطق‌الطیر عطار، سید صادق گوهرین، ص 15.
     - احادیث و قصص مثنوی، بدیع‌الزمان فروزانفر، ص 485.
     - منطق‌الطیر عطار، سید صادق گوهرین، ص 15.
     - همان.
     - شرح جامع مثنوی، کریم زمانی، دفتر پنجم.
     - همان.
     - همان.
     - همان.
     - شرح مثنوی معنوی، رینولد الین نیکلسون، دفتر دوم، ص 629، ب 295 - 297.
     - همان.
     - مثنوی معنوی، دفتر اول، ص 97.
     - شرح مثنوی معنوی، رینولد الین نیکلسون، دفتر دوم، ب 2292.
     - همان، ص 691، ب 921.
     - همان.
     - شرح مثنوی معنوی، رینولد الین نیکلسون، دفتر دوم، ص 901، ب 3235.
     - احادیث و قصص مثنوی، بدیع‌الزمان فروزانفر، دفتر سوم، ص 291.
     - همان، ص 413، ب 698.
     - دیوان شمس تبریزی، عزیزالله کاسب، ص 198.
     - همان، ص 98.
     - کلیات سعدی، عباس اقبال آشتیانی، ص 614.
     - همان.
     - همان، ص 531.
     - دیوان خواجوی کرمانی، غزلیات.
     - نصایح حافظ، محب‌الاسلام موسوی، ص 23.
     - همان، ص 31.
     - همان، ص 25.
     - همان، ص 31.
     - دیوان حافظ، دکتر غنی و قزوینی، ص 110.
     - درس حافظ، دکتر محمد استعلامی، ص 470.
     - گزیده اشعار وحشی بافقی، بابک نیک طلب، ص 13.
     - دیوان وحشی بافقی.
     - فرهاد و شیرین وحشی بافقی.
     - دیوان شهریار، ج 1، ص 15.

معمولا ترجیح میدهیم که برداشت هایمان از مسیر را بر راه رفتن و جهت گیری هایمان اعمال کنیم و کمتر تلاش میکنیم که از مسیر بیاموزیم.

به قول شاعر:

گر مرد رهی میان خون باید رفت
از پای فتاده ، سرنگون باید رفت
تو پای به راه در نه و هیچ مپرس
خود راه بگویدت که چون باید رفت

لینک مطلب از  وبلاگ لحظاتی که میگذرند اقلیما پولادزاده:

بی شک اتفاق غزه مرا به یاد قانا و کودکان سوخته اش می اندازد و حتی تصاویر مبهمی از کودکی ام و سردشت و حلبچه .........

قانا،  روستائی در جنوب لبنان است که اسرائیل در اوائل سال 1375، با بمب فسفری، تعدادی از کودکان و زنان و پیرمردان آواره و پناهنده را در یک پناهگاه سازمان ملل با آتش بمب بسوزاند!

چهره ی قانا ( تراژدی قانا)


پریده رنگ، همچون سیمای عیسی
و هوای دریا در ماه آوریل...
باران های خون و اشک...

٭

بر روی اجسادما
وارد قانا شدند
و پرچم نازیان را
بر فراز سرزمین جنوب بر افراشتند
و ایّام آدمسوزی را باز گردانیدند...

هیتلر
آنان را در اتاق های گاز به آتش کشید
و بعد از او
آنان آمدند تا ما را به آتش بکشند

هیتلر
آنان را از شرق اروپا راند
و آنان ما را
از سرزمین خودمان راندند

هیتلر
زمان نیافت تا ریشه کنشان کند
و بعد از او
آنان آمدند تا ما را ریشه کن کنند!

٭

مثل گلّه های گرگ های گرسنه
وارد قانا شدند...
تا در خانه ی مسیح
آتش بیافروزند
و بر جامه ی حسین
و بر خاک عزیز جنوب
لگد بکوبند

٭

گندمزاران را
و درختان زیتون را
و بوته های تنباکو را
در هم کوبیدند.
و آوای بلبلان را...

کنفسیوس را
در مرکبش در هم کوبیدند
دریا را درهم کوبیدند
و افواج مرغان دریایی را.

حتّی بیمارستان ها را هم در هم کوبیدند
حتّی مادران شیرده را
و کودکان مدرسه یی را.

زیبایی زنان جنوبی را در هم کوبیدند
و باغستان های چشم های عسلی را
به غارت بردند

٭

و ما اشک را
در چشمان علی دیدیم
و صدایش را شنیدیم
وقتی که در زیر باران های آسمان خونین
نماز می خواند...

٭

چه کسی هرگز
داستان قانا را خواهد نوشت؟
بر روی کاغذ های پوستی.
این، کربلای دوّم بود...

٭

قانا
راز های نهان را
آشکار کرد

و دیدیم آمریکا را
که لباس کهنه ی حاخامی یهودی را بر تن کرده است
و این قصّابی را راهبری می کند

و بر روی کودکان ما آتش می گشاید
بی هیچ سببی.
و بر روی زنان ما آتش می گشاید
بی هیچ سببی.
و بر روی درختان ما آتش می گشاید
بی هیچ سببی.
و بر روی اندیشه های ما آتش می گشاید
بی هیچ سببی...

آیا در قانون اساسی آمریکا
ـ این سرور عالم ـ
به خطّ عبری نوشته اند
که باید اعراب را به خاک ذلّت نشانید ؟

٭

آیا هر فرمانروایی در آمریکا
که رؤیای شیرین ریاست جمهوری را به سر دارد
باید ما عرب ها را
کشتار کند؟

٭

منتظر آمدن یک عرب ـ عربی واحد ـ بودیم
تا خنجر را از گردنمان بردارد

منتظر یک بنی هاشمی بودیم
منتظر یک بنی قریشی بودیم
منتظر یک دن کیشوت بودیم

منظر یک پهلوان ملّی بودیم
که سبیل اورا نتراشیده باشند

منتظر خالدی بودیم
یا طارقی
یا عنتره یی...

امّا
جفنگ و یاوه ی بی سر و ته خوردیم
امّا
جفنگ و یاوه ی بی سرو ته نوشیدیم

برایمان فاکسی ارسال کردند
بعد از تقدیم مراتب تأثّر و همدردى
و بعد از آنکه کار به قصّابی کشتنمان
به انجام خود رسیده بود !

٭

چرا هراس داشته باشد اسراییل
از فریاد های ما ؟
چرا هراس داشته باشد اسراییل
از "فاکس بازی ها"ی ما ؟
"جهاد فاکس"
از ساده ترین جهادهاست:
متن واحدی می نویسیم
برای همه ی شهیدانی که رفته اند
و همه ی شهیدانی که خواهند آمد !

٭

چرا هراس داشته باشد اسراییل
از ابن مقفّع ؟
از جرید؟
و فَرَزدَق؟
و از خنساء
که شعرش را دم در گورستان می خوانَد ؟

چرا هراس داشته باشد اسراییل
از لاستیک آتش زدن ها ؟
و امضای بیانیّه ها ؟
و ویران کردن مغازه ها ؟

او می داند که ما امیران نبرد نبوده ایم
بلکه امیران جفنگ و یاوه ی بی سر و ته بافی بوده ایم...

چرا هراس داشته باشد اسراییل
از بر طبل کوبیدن ها ؟
و از پیراهن، چاک کردن ها ؟
و از خراش دادن گونه ها ؟

چرا هراس داشته باشد اسراییل
از اخبار عاد و ثمود ؟

ما
در تاریکی ملّی فرو رفته ایم
و از آن اعصار و روزگاران فتوحات
حتّی یک نامه هم دیگر
به ما نرسیده است

٭

ما
ملّتی هستیم ساخته شده از خمیر.
هرچه اسراییل بر تروریسمش و بر کشتارش بیافزاید
ما بر سستی و بی خیالی و خونسردیمان می افزاییم

٭

یک وطن ِ خفه شده
یک لهجه ی محلّی
که در قباحت و سخافت است که پرورش خود را می جوید.
یک وحدت سبز
که در انزوا و تفرقه است که تحقّق یافتن خود را انتظار دارد.
درختی که در تابستان
عقیم و بی ثمر
در خود خمیده است.
و مرز هایی که هر وقت هوس کردند
مرز های دیگر را پاک می کنند !

٭

چرا اسراییل، ما را ذبح نکند ؟
چرا هشام و زیاد و رشید را محو نسازد ؟
وقتی که:
بنی ثعلب
با زنانشان مشغولند
و بنی مازن با غلامبچگانشان.
وبنی هاشم 
سرگرم مغازله اند

چرا باید اسراییل، از اعراب بترسد
وقتی که بعضی از آن ها
یهودا شده اند ؟

نزار قبانی در شعری بلند تراژدی قانا را توصیف کرد و آن را در تاریخ قانا کربلای دوم دانست . شاید بتوان سراینده این شعر را یکی از چهار راس شعر مقاومت عرب در عصری که گذشت ، دانست . محمود درویش ، انسی الحاج ، آدونیس وقبانی که کلمات را به زیباترین شکل در کنار هم قرار دادند و بیش از هر پیامی اشعارشان نماینده عشق به بشریت و نوع دوستی و حتی گاهی با دیدی  بسیار ظریف و عاشقانه تصویر سازی از وقایعی که سالها در فلسطین ، لبنان و سوریه اتفاق افتاده است . شاید به همین دلیل مرز بین شعر سیاسی ، شعر عاشقانه و شعر حماسی در ادبیات مدرن عرب کم رنگ تر شده و گاهی در یک اتفاق مشترک تمام خصایص جامعه انسانی را به شورانگیز ترین شکل عرضه داشتند . نزار قبانی را مردی از تبار کلمه می دانم که هیچ گاه حتی لحظات سخت مبارزه ( نظامی بود)  عشق را فراموش نمیکرد و اصرار داشت همه این جانفشانی ها برای رسیدن به آزادی ، و آزاداندیشی است . شاید اگر وسوسه کلامش نبود امروز سراغ بازخوانی سرنوشت تلخ قانا ، نمی رفتم .

شعر دربطن شاعر وقتی نطفه می بندد که حقایق را عریان تر از پیش با خود واگویه می کند و آنچه ظلم است ، آنچه انسانی نیست را در درونیش سانسور نمی کند .

شعرای مقاومت عرب در این سالها نشان دادند که مقاومت از زندگی جدا نیست و رسیدن به مرز آزادی بخشی از زندگی است .

لینک مطلب از وبلاگستان:

کربلای غزه...

لینک مطلب:

از شاگردان ممتاز و مشهور شیخ ابوالحسن خرقانی، خواجه عبدالله انصاری عارف قرن پنجم هجری است که سالها در خرقان زیسته و از انفاس پر برکت شیخ ابوالحسن خرقانی کسب فیض و معلومات کرده است

شیخ ابوالحسن علی بن جعفر بن سلمان خرقانی « یا علی بن احمد » عارف بزرگ قرن چهارم و پنجم هجری از چهره های بسیار درخشان عرفان ایرانی است که در آزاد اندیشی و مردم گرائی جهانی و وسعت نظر انسانی و تفکر والای عرفانی ممتاز و کم نظیر است. گفتار و کردار این عارف کیهان گرای ایرانی که در نیمه دوم قرن چهارم و اوایل قرن پنجم هجری در خرقان قومس « کومش » استان کنونی سمنان میزیسته است. در طی گذشت نزدیک به یکهزار سال همواره مورد توجه و دقت و مطالعه و سرمشق عارفان و شاعران و متفکران و محققان بوده است


بقیه مطلب را در ادامه بخوانید

وی در سال 351 یا 352 هجری در قصبه خرقان قومس از توابع بسطام متولد شده و در روز سه شنبه دهم محرم (عاشورا) سال 425 هجری در هفاد و سه سالگی در همان قصبه خرقان جهان را بدرود گفته است. مشهور است که علاوه بر هم شهری وی یعنی بایزید بسطامی عارف بزرگوار و عالی مرتبه قرن دوم و سوم هجری که شیخ و مقتدای حال جذبه و تفکر او بوده است، مانند عارف معروف معاصر خود شیخ ابوسعید ابوالخیر خرقه ارشاد و طریقت از شیخ ابوالعباس احمد بن محمد عبدالکریم قصاب آملی داشته است.

در منقولات و حکایات باقی مانده، آمده است که شیخ ابوسعید ابوالخیر عارف مشهور و ابوعلی سینا فیلسوف نامی و ناصر خسرو قبادیانی علوی، شاعر و متفکر ایرانی که معاصر شیخ ابوالحسن خرقانی بوده اند به خرقان رفته و با وی صحبت داشته و مقام معنوی او را ستوده اند. و نیز گفته اند که سلطان محمود غزنوی پادشاه مقتدر بدیدار شیخ ابوالحسن خرقانی رفته و از وی کسب فیض کرده و نصیحت خواسته است.

از شاگردان ممتاز و مشهور شیخ ابوالحسن خرقانی، خواجه عبدالله انصاری عارف قرن پنجم هجری است که سالها در خرقان زیسته و از انفاس پر برکت شیخ ابوالحسن خرقانی کسب فیض و معلومات کرده است. در مورد ارتباط معنوی بایزید بسطامی عارف قرن دوم و سوم هجری با شیخ ابوالحسن خرقانی که از وفات بایزید 234 هجری تا تولد شیخ ابوالحسن 351 یا 352 هجری، یکصد و هفده یا هیجده سال فاصله است مطالب زیادی در آثار نویسندگان و محققان به ویژه عارفان قرنهای بعد آمده است، که قابل توجه و تأمل میباشد.  بدیهی است اینگونه ارتباطات آشکار مؤید بقای روح و استمرار و انتقال هویت و معنویت پنهان از چشم ظاهر بین بشری است؛ که فهم ضعیف و محدود ما به ندرت قادر به درک جلوه هایی از آن می باشد.  شیخ فرید الدین عطار نیشابوری عارف بزرگ قرن ششم و هفتم هجری در این باره مینویسد:

نقل است که شیخ بایزید هر سال یک نوبت بزیارت دهستان شدی بسر ریگ که آنجا قبور شهد است، چون بر خرقان گذر کردی باستادی و نفس برکشیدی، مریدان از وی سئوال کردند که شیخا ما هیچ نمی شنویم؛ گفت: آری که از این دیه دزدان بوی مردی می شنوم، مردی بود نام او علی و کنیت او ابوالحسن؛ به درجه از من پیش بود، بار عیال کشد و کشت کند و درخت نشاند. 

هم چنین در مورد توجه و ارتباط متقابل شیخ ابوالحسن خرقانی به بایزید بسطامی و مدد جستن از تربت او شیخ فرید الدین عطار نیشابوری مینویسد:

نقل است که شیخ ابوالحسن در ابتدا دوازده سال در خرقان نماز خفتن بجماعت کردی و روی بخاک بایزید نهادی و بسطام آمدی، 3 فرسنگ و باستادی و گفتی بار خدایا از آن خلعت که بایزید را داده ای ابوالحسن را بویی ده و آنگاه باز گشتی، وقت صبح را بخرقان باز آمدی و نماز بامداد بجماعت به خرقان دریافتی بر طهارت وضوی نماز خفتن.

گویند شیخ ابوالحسن خرقانی بر سر در خانقاه خود نوشته بود: « هر کس که در این سرا درآید نانش دهید و از ایمانش مپرسید.  چه آنکس که بدرگاه باری تعالی به جان ارزد، البته بر خوان بوالحسن به نان ارزد.»

نگارنده (رفیع) این مضمون والای انسانی را چنین به نظم درآورده است:

بـر سـر در خـانـقـاه خـرقـان                              شیخ خرقان به لطـف عـرفان

این نکته نوشته بود از مـهــر                              مـهـر فـلـک اسـت تـالـی آن

هر کس که در این سرا درآید                            گـر گرسنه بود یا که عطشان

مـهمان بـخوان عارفان است                            گـر گـبـر بـود و یـا مـسـلـمـان

از مـهـر بـخـدمـتش بکوشید                             زیرا که هم اوست پیک جانان

شایسته نان ابوالحسن هست                        آنکس که خدای داده اش جان

راستی با همه تلاش ها و کوشش های خیره کننده ای که بشر در راه کسب علوم و فنون کرده و پیشرفتهایی نیز بدست آورده است؛ متأسفانه در راه معنویت و انسانیت واقعی با تأسیس و تشکیل سازمانهای مختلف خیریه جهانی بعد از گذشت یکهزار سال حتی توفیق روش عالی انسانی خانقاه این عارف بزرگوار و کیهان گرای ایرانی را نداشته است و جلوه و جلال این خانقاه حاشیه کویر مرکزی ایران به شهرت و شعار همه آن مؤسسات پر زرق و برق و پر آوازه جهانی پهلو میزند.

از دیگر سخنان والای شیخ ابوالحسن خرقانی که برگزیده ایم اینهاست:

عالم بامداد برخیز طلب زیادتی علم کند، و زاهد طلب زیادتی زهد کند و ابوالحسن در بند آن بود که سروری بدل برادری رساند.

اگر به ترکستان تا به در شام کسی را خاری در انگشت شود آن از آن من است. همچنین از ترک تا شام کسی را قدم در سنگ آید زیان آن مراست و اگر اندوهی در دلی است آن دل از آن من است.

کاشکی بدل همه خلق، من بمردمی تا خلق را مرگ نبایستی دید... کاشکی حساب همه خلق با من بکردی تا خلق را به قیامت حساب نبایستی دید.

کاشکی عقوبت همه خلق، مرا کردی تا ایشان را دوزخ نبایستی دید. بهترین چیزها دلیست که در وی هیچ بدی نباشد.

اگر سرودی بگوید و به آن حق را خواهد، بهتر از آن بود که قرآن خواند و بدان حق را نخواهد.  هر چه برای خدا کنی اخلاص است و هرچه برای خلق کنی ریا. هر که عاشق شد خدای را یافت و هر که خدای را یافت خود را فراموش کرد.

او براستی مرید و شاگرد روحانی سلطان العارفین بایزید بسطامی است که گفته است:

مرید من آنست که بر کنار دوزخ بایستد و هر که را خواهند بدوزخ برند دستش گیرد و به بهشت فرستد و خود بجای او بدوزخ رود.

جلال الدین محمد بلخی مولوی عارف بزرگ قرن هفتم هجری، در دفتر چهارم مثنوی، نظریه و گفتار شیخ ابوالحسن خرقانی را درباره پیش بینی جزئیات وجود و ظهور خود توسط بایزید بسطامی در یکصد و تقریبا بیست سال چنین سروده است:

هـچـنـان آمـد کـه او فـرمـوده بـود                                       بـوالـحـسـن از مـردمـان آن را شـنـود

که: حـسـن بـاشـد مـریـد و امتم                                       درس گـیـرد هـر صـبـاح از تـربــتــــم

گفت: من هم نیز خوابش دیده ام                                      وز روان شـیـخ ایـــــن بـشـنـیـده ام

هر صباحی رو نـهـادی سوی گور                                      ایـسـتـادی تـا ضـحـی انـدر حـضـــور

یـا مـثـال شـیـخ پـیـشش آمـدی                                       یا که بی گفتی شکالش حل شدی 

تـا یـکـی روزی بـیامـد بـا سـعـود                                       گـورهـا را بـرف نـو پـوشـیـده بـــــود

تـوی بـر تـو بـرفـهـا همچون علم                                       قـبه قـبه دید و شـد جـانـش بـغـــم

بـانگش آمد از حظیره شیخ حی                                       هـا انـا ادعـوک کـی تـسـعی الــــی

هین بیا این سو، بر آوازم شتاب                                       عـالم از برف است روی از من متاب

حال او زآن روز شد خوب و بدید                                        آن عجایـب را کـه اول مــــی شـنید

دیدار شیخ ابوالحسن خرقانی با ابو علی سینا

درباره ملاقات شیخ ابوالحسن خرقانی عارف و ابو علی سینا فیلسوف و طبیب مشهور داستانها در کتابها آورده اند؛ اگر جزئیات این دیدار درست نباشد؛ با در نظر گرفتن وقایع تاریخی و خط سیر حرکت ابوعلی سینا از گرگانج به جرجان (گرگان) که از طریق طوس و نیشابور و جاجرم و سرحد کومش انجام گرفته، وقوع این ملاقات مهم تاریخی قطعی است. شیخ فرید الدین عطار نیشابوری درباره ملاقات شیخ ابوالحسن خرقانی و شیخ الرئیس ابوعلی سینا چنین نوشته است:

« نقلست که بوعلی سینا به آوازهً شیخ عزم خرقان کرد، چون به وثاق شیخ آمد، شیخ به هیزم رفته بود. پرسید که شیخ کجاست؟ زنش گفت: آن زندیق کذاب را چه کنی؟ همچنین بسیار جفا گفت شیخ را، که زنش منکر او بودی، حالش چه بودی! بوعلی عزم صحرا کرد تا شیخ را بیند، شیخ را دید که همی آمد و خرواری درمنه بر شیری نهاده، بوعلی از دست برفت، گفت: شیخا این چه حالتست؟ گفت: آری تا ما بار چنان "ماده" گرگی نکشیم "یعنی زن" شیری بار ما نکشد. پس بوثاق باز آمد، بوعلی بنشست و سخن آغاز کرد و بسی گفت، شیخ پاره ای گل در آب کرده بود تا دیواری عمارت کند، دلش بگرفت، برخاست و گفت مرا معذور دار که این دیوار را عمارت می باید کرد، و بر سر دیوار شد، ناگاه تبر از دستش بیفتاد، بوعلی برخاست تا آن تبر بدستش باز دهد، پیش از آنکه بوعلی آنجا رسید آن تبر برخاست و بدست شیخ باز شد. بوعلی یکبارگی اینجا از دست برفت و تصدیقی عظیم بدین حدیثش پدید آمد تا بعد از آن طریقت به فلسفه کشید، چنانکه معلوم هست» « دانش، علم. و بینش، عرفان.»

ناصر خسرو قبادیانی در مکتب خرقان

در بین ملاقات کنندگان نامی با شیخ ابوالحسن خرقانی عارف آزاد اندیش قرن چهارم و پنجم هجری، ناصر خسرو قبادیانی شاعر و نویسنده و متفکر، محقق معاصر او است که به خرقان سفر کرده و به محضر شیخ بزرگ خرقان راه یافته و از خانقاه معروف او به رموز اسرار عرفان پی برده است. امیر دولتشاه بن علاءالدوله سمرقندی در کتاب تذکرةالشعرا در ضمن بیان شرح احوال ناصر خسرو قبادیانی مینویسد: « در اثنای عزیمت از مازندران بجانب خراسان به صحبت شیخ المشایخ ابوالحسن خرقانی قدس الله روحه العزیز رسید، و شیخ را از روی کرامت، احوال او معلوم معلوم شده بود. به اصحاب گفت که فردا مردی حجتی بدین شکل و صفت بدر خانقاه خواهد رسید، او را اعزاز و اکرام نمائید و اگر امتحانی از علوم ظاهر در میان آورد بگوئید شیخ ما مردی دهقان و امی است و آن شخص را پیش من آرید. چون حکیم ناصر خسرو بدر خانقاه رسید، مریدان بفرمودهً شیخ عمل کرده، او را بخدمت شیخ بردند. شیخ او را اعزاز و اکرام فرمود و حکیم ناصر خسرو گفت: ای شیخ بزرگوار میخواهم که از این قیل و قال درگذرم و پناه به اهل حال آورم. شیخ تبسمی کرد و گفت که ای ساده دل بیچاره تو چگونه با من هم صحبتی توانی کرد که سالها است اسیر عقل ناقص مانده ای؟ و من اول روز که قدم بدرجه مردان نهاده ام سه طلاق به این بر گوشهً چادر این مکاره بسته ام. حکیم گفت که چگونه شیخ را معلوم شد که عقل ناقص است؟ بلکه اول من خلق الله العقل، گفته اند. شیخ فرمود ای حکیم آن عقل انبیاست، دلیری در آن میدان مکن. اما عقل ناقص، عقل تو و پورسینا است.  که هر دو بدان مغرور شده اید و دلیل بر آن قصیده است که دوش گفته و پنداشته ای که گوهر کان کن فکان عقل است، غلط کرده ای آن که گوهر عشق است و فی الحال مطلع آن قصیده را شیخ به زبان مبارک گذرانید برین منوال که:

بالای هفت طاق مقرنس دو گوهرند                      کز کاینات و هر چه در او هست برترند

حکیم ناصر خسرو چون آن کرامت از شیخ بدید مبهوت شد، چه این قصیده را هم در آن شب نظم کرده بود و هیچ آفریده را بر آن اطلاعی نبود و اعتقاد و اخلاص او به آستانهً شیخ درجه عالی یافت؛ و چند وقت در خدمت شیخ روزگار گذرانید و به ریاضت و تصفیه باطن مشغول شد. اما شیخ او را اجازت به سفر داد و او به جانب خراسان آمد و از علوم غریبه و تسخیر سخن گفت، علمای خراسان بقصد او برخاستند و در آن حین اقضی القضاة ابوسهیل صعلوکی که امام و بزرگ خراسان بود و در نیشابور بودی حکیم را گفت تو مردی فاضل و بزرگی، چون امتحانات بسیار میکنی و سخن تو بلندتر واقع شده؛ چنین مشاهده میکنم که علمای ظاهری خراسان قصد تو دارند. صلاح در آنست که ازین دیار سفر اختیار کنی.  حکیم از نیشابور فرار نموده، بجانب بلخ افتاد و آنجا نیز متواری بود تا در آخر حال به کوهستان بدخشان افتاد.

با در نظر گرفتن تطابیق تاریخی و اینکه وفات شیخ ابوالحسن خرقانی در سال 425 هجری اتفاق افتاده؛ باید این ملاقات معنوی در دوران جوانی ناصر خسرو به وقوع پیوسته باشد.

سلطان محمود غزنوی در خانقاه شیخ ابوالحسن خرقانی

بطوریکه نوشته اند سلطان محمود غزنوی در سفری که به تسخیر شهرهای مرکزی ایران « ری و اصفهان » و انقراض سلسله آل بویه "دیلمیان" منجر گردید(420 هجری) چند روزی در ولایت قومس "کومش" توقف کرده و با شیخ ابوالحسن خرقانی در قصبه خرقان بسطام ملاقات نموده است.  بررسی جوانب مختلف این دیدار تاریخی و معنوی و طرز برخورد و سئوال و جواب دلنشین این عارف جلیل القدر ایرانی با سلطان محمود مقتدر و جبار، و همچنین تأثیر عمیق و شگرف افکار بلند و وسعت نظر بی انتها و وارستگی و بی نیازی و بی هراسی حیرت انگیز شیخ در سلطان وقت و فرد شاخص عرصه سیاست مشرق ایران که بی ارزشی جلال و جبروت و قدرت و مال و مقام دنیائی را در مقابل حقیقت عرفان و معنویت مجسم می کند، از نظر اخلاقی و اجتماعی و عقیدتی بسیار جالب توجه و از لحاظ تاریخی ارزنده و آموزنده است.

شیخ فریدالدین عطار نیشابوری عارف محقق قرن ششم و هفتم هجری جزئیات این دیدار تاریخی را چنین بیان داشته است:

« نقل است که وقتی سلطان محمود وعده داده بود، ایاز را.  خلعت خویش را در تو خواهیم پوشیدن و تیغ برهنه بالای سر تو برسم غلامان من خواهم داشت.  چون محمود به زیارت شیخ "ابوالحسن خرقانی" رسول فرستاد که شیخ را بگوئید که سلطان برای تو از غزنین بدینجا آمد، تو نیز برای او از خانقاه به خیمهً او درآی؛ و رسول را گفت اگر نیاید این آیت برخوانید، قوله تعالی: "واطیعو الله و اطیعو الرسول و اولی الامرمنکم."

رسول پیغام بگزارد.  شیخ گفت: مرا معذور دارید. این آیت برو خواندند، شیخ گفت: محمود را بگوئید که: چنان در اطیعو الله مستغرقم که در اطیعو الرسول خجالتها دارم تا به اولی الامر چه رسد؟! رسول بیامد و به محمود باز گفت. محمود را رقت آمده و گفت: برخیزید، که او نه از آن مرد است که ما گمان برده بودیم.  پس جامهً خویش را به ایاز داد و در پوشید، و ده کنیزک را جامهً غلامان در بر کرده، و خود به سلاح داری ایاز پیش و پس می آمد، امتحان را رو به صومعهً شیخ نهاد. چون از در صومعه درآمد و سلام کرد، شیخ جواب داد، اما برپا نخاست. پس روی به محمود کرد و در ایاز ننگرید، محمود گفت: برپا نخاستی سلطان را و این همه دام بود، شیخ گفت: دام است اما مرغش تو نه ای؛ پس دست محمود بگرفت و گفت: فرا پیش آی، چون ترا فرا پیش داشته اند.  محمود گفت: سخنی بگو. گفت: این نامحرمان را بیرون فرست، محمود اشارت کرد، تا نامحرمان همه بیرون رفتند؛ محمود گفت: مرا از بایزید حکایتی برگو. شیخ گفت: بایزید چنین گفته است: که هر که مرا دید از رقم شقاوت، ایمن شد؛ محمود گفت: از قدم پیغامبر زیادتست؟ و بوجهل و بولهب و چندان منکران او را همی دیدند و از اهل شقاوت، شیخ گفت محمود را که ادب نگه دار و تصرف در ولایت خویش کن، که مصطفی را علیه السلام ندید جز چهار یار او و صحابه او و دلیل بر این چیست؟  قوله تعالی "و تراهم ینظرون الیک و هم لایبصرون"، محمود را از این سخن خوش آمد؛ گفت مرا پندی ده.  گفت: چهار چیز نگه دار.  اول پرهیز از مناهی و نماز بجماعت، سخاوت و شفقت بر خلق خدا. محمود گفت: مرا دعا کن؛ گفت: خود در این گه دعا می کنم "اللهم اغفر للمؤمنین و المؤمنات" گفت: دعاء خاص بگو. گفت: ای محمود عاقبتت محمود باد. پس محمود بدره ای زر پیش شیخ نهاد. شیخ قرص جوین پیش نهاد و گفت: بخور! محمود همی خاوید و در گلویش می گرفت. شیخ گفت: مگر حلقت می گیرد؟ گفت: آری.  گفت: میخواهی که ما را این بدره زر تو گلوی بگیرد؟ برگیر که این را " اشاره به زر " سه طلاق داده ایم.  محمود گفت: در چیزی کن، البته.  گفت: نکنم.  گفت: پس مرا از آن خود یادگاری بده، شیخ پیراهن عودی از آن خود بدو داد. محمود چون بازهمی گشت گفت: شیخا خوش صومعه ای داری، گفت: آنهمه داری، این نیز همی بایدت؟ پس در وقت رفتن شیخ او را بر پا خواست. محمود گفت: اول که آمدم التفات نکردی، اکنون بر پای می خیزی. این همه کرامت از چیست آن چه بود؟  شیخ گفت: اول در رعونت پادشاهی و امتحان درآمدی، و به آخر در انکسار و درویشی میروی که آفتاب دولت درویشی بر تو تافته است. اول برای پادشاهی تو برنخاستم، اکنون برای درویشی تو برمی خیزم.»

دیدار شیخ ابوالحسن خرقانی و شیخ ابوسعید ابوالخیر

از معاصران نامی شیخ ابوالحسن خرقانی، شیخ ابوسعید ابوالخیر عارف و شاعر مبتکر رباعیات عرفانی است.  بطوریکه نوشته اند شیخ ابوسعید بارها به خرقان سفر کرده و با شیخ ابوالحسن صحبت داشته است که ماجرای آنها در کتاب نورالعلوم و اسرار التوحید و تذکرةالاولیاء و دیگر کتابهای مربوط به شرح احوال عارفان به تفضیل آمده است. عطار مینویسد که: شیخ ابوسعید ابوالخیر گفته است: من خشت بودم چون به خرقان رسیدم، گوهر بازگشتم.

محمد منور در کتاب اسرارالتوحید فی مقامات الشیخ ابی سعید درباره ملاقات شیخ ابوالحسن خرقانی و ابوسعید ابواخیر نوشته است:

« چون شیخ ما ابوسعید به خرقان رسید و در خانقاه شد، در خانقاه شیخ بوالحسن مسجد خانه ای است.  شیخ بوالحسن در آنجا بود، بر پای خواست؛ و تا میان مسجد خانه پیش شیخ باز آمد و آنجا دست به گردن یکدیگر فرا کردند. شیخ ابوالحسن می گفت: چنان داغ را، مرهم چنین نهند و چنین قدم را، قربان، جان بوالقاسم سازند. پس شیخ بوالحسن، شیخ بوسعید را دست گرفت که بر جای من بنشین. شیخ ما ننشست.   شیخ بوالحسن را گفت: تو بر جای خویش بنشین.  او ننشست. هر دو در میانه خانه بنشستند و هر دو می گریستند. شیخ بوالحسن، شیخ بوسعید را گفت: سخن بواژ، مرا نصیحتی کن؛ شیخ بوسعید گفت: او را باید گفت.  پس مقریان با شیخ بوسعید بودند، اشارت کرد که قرآن برخوانید. قرآن برخواندند و صوفیان بسیار بگریستند و نعره ها زدند و هر دو شیخ بسیار بگریستند. شیخ بوالحسن، خرقه از سر زاویه خود به مقریان انداخت. شیخ بوسعید سه شبانروز پیش شیخ بوالحسن بود.  و درین سه شبانروز، هیچ سخن نگفت. شیخ بوالحسن  وی را معارضه سخن می کرد. شیخ بوسعید گفت: ما را بدان آورده اند تا سخن شنویم. او را باید گفت. پس شیخ بوالحسن گفت: تو حاجت مایی از خدای تعالی. ما از خدای تعالی به حاجت خواسته ایم که دوستی از دوستان خویش بفرست، تا ما این سرهای تو بدو هوژ گوئیم(بدو هویدا گوئیم).  تو آن حاجت مایی.  من پیر بودم و ضعیف به تو نتوانستم آمدن، ترا قوت بود و عدت، ترا به ما آوردند. ترا به مکه نگذارند. تو عزیز تر از آنی که ترا به مکه برند.  کعبه را به تو آرند تا ترا طواف کند. »

خواجه عبدالله انصاری شاگرد و مرید ممتاز شیخ ابوالحسن خرقانی

خواجه عبدالله انصاری "پیر هرات" عارف بزرگ قرن پنجم هجری و گوینده رسائل مقالات و مناجات های خوش آهنگ و دلنشین و سوزناک و سراپا هنر عرفانی از شاگردان و مریدان خاص شیخ ابوالحسن خرقانی بوده است. وی سالها در خرقان بسر برده و در خانقاه خرقان از محضر پر برکت شیخ ابوالحسن خرقانی کسب فیض کرده تا بسر حد کمالات معنوی نائل شده است.

چنانکه خود گفته است:

« مشایخ من در حدیث و علم و شریعت بسیارند. اما پیر من در تصوف و حقیقت شیخ ابوالحسن خرقانی است و اگر او را ندیدمی کجا حقیقت دانستمی.»

خواجه عبدالله انصاری در مناجات و مقالات خود درباره درک فیض از مکتب شیخ بزرگ خرقان چنین آورده است:

عبدالله مردی بود بیابانی، میرفت بطلب آب زندگانی، ناگاه رسید به شیخ ابوالحسن خرقانی، دید چشمهً آب زندگانی، چندان خورد که از خود گشت فانی، که نه عبدالله ماند و نه شیخ ابوالحسن خرقانی، اگر چیزی میدانی من گنجی بودم نهانی، کلید او شیخ ابوالحسن خرقانی.

آثار شیخ ابوالحسن خرقانی

1- رسالةالخائف الهائم من لومة اللائم.  که نظیر آن در اصول طریقت تألیف نشده است.

2- فواتح الجمال و غیر اینها.

3- نورالعلوم که شامل ذکر مبانی عرفانی و روایاتی است که با نام شیخ ابوالحسن خرقانی بستگی دارد و نمونه هایی از سخنان اوست که بوسیله یکی از شاگردان و پیروان شیخ در ده باب تدوین شده است.  مجموعه کامل این کتاب توسط نگارنده "رفیع" در اسفند ماه سال 1359 خورشیدی چاپ و منتشر شده و تا کنون به سه چاپ رسیده است.

لینک مطلب:

غزه!
دخترک معصوم.
سیه‌چشم، میان باریک، گندمگون!
با رقه شرقی نگاهت، در واپسین درنگ انتظار،
میلاد «کلمه» را نوید می‌داد
و لبان بی‌رنگ «مریم باکره» را جلا می‌بخشید!
قهقهه جاری در پس‌کوچه‌های ناصره و نابلس،
پژواک سرمستی کودکان تو بود،
به پیشواز «مسیح»!
اما رمز این حصار وحشی سنگ‌ها را،
آیا کسی هست - حتما باید باشد - که بداند؟!
پس چرا ناگهان، زهدان سترون تاجران ننگ، تراوید؟!
«دروازه‌ها» باز شد، برای عبور «آذوقه‌های مرگ»!
سفره بگشایید!
به هرکس سهمی خواهد رسید، درخور و شایسته:
یک «بمب خوشگل و مامانی» برای تو!
به پاس هدیه تولد مسیح.
یک «جام خون» برای دروازه‌بان!
به پاس گشودن راه عبور.
یک «آروغ بزرگ» برای هرچه کنفرانس، شورای امنیت، سازمان ملل!
یک «ناز شست» برای عمو سام!
که چه شرمنده می‌کند، هر بار در ضیافت صلح!
پس، سهم ما؟!
یک «پاکت پروپیمان»، انواع خاکساری و منت‌پذیری و دعا!
به پاس این همه آیین مرثیه، غوغای تعزیه فریاد انتقام!
آیا کسی از قلم افتاد؟
سری بی‌کلاه ماند؟
آری، وامانده «صلح»!
بازنده هماره بازار «جنگ» و «ننگ».
غزه!
دخترک معصوم!
آیا «عطای» این سفره را به «لقایش» خواهی بخشید؟
این «سفره» نیست که:
کفتار می‌درد؛
کرکس لاشه می‌برد،
جغد ناله و فغان سر می‌دهد!
و «تو»؟

دمی با غم به سر بردن
جهان یکسر نمی ارزد
به می بفروش دلق ما
کزین بهتر نمی ارزد

به کوی می فروشانش
به جامی بر نمی گیرند
زهی سجاده تقوی
که یک ساغر نمی ارزد

رقیبم سرزشنها کرد
کزین باب رخ برتاب
چه افتاد این سر ما را
که خاک در نمی ارزد

شکوه تاج سلطانی
که بیم جان درو درج است
کلاهی دلکش است اما
به ترک سر نمی ارزد

چه آسان می نمود اول
غم دریا به بوی سود
غلط کردم که این طوفان
به صد گوهر نمی ارزد

ترا آن به که روی خود
ز مشتاقان بپوشانی
که شادی جهانگیری
غم لشکر نمی ارزد

چو حافظ در قناعت کوش
وز دنیای دون بگذر
که یک جو منت دونان
دو صد من زر نمی ارزد

لینک مطلب:

گفتگو طریقه ای برای تربیت و تدبیر است. گفتگو حافظ حقوق انسانی در عرصه اجتماعی است. گفتگو ثمره نظر-ورزانه عمل کردن است. اعراض از گفتگو با خوی سلطه و تسلیم سرشته است.

به عزم توبه سحر گفتم استخاره کنم
بهار توبه شکن می رسد چه چاره کنم

=======

از نامه ی سیاه نترسم که روز حشر
با فیض لطف او صد از ین نامه طی کنم

...

این جان عاریت که به حافظ سپرد دوست
روزی رخش بینم و تسلیم وی کنم

=========

روزگاری شد که در میخانه خدمت میکنم
در لباس فقر کار اهل دولت میکنم

...

واعظ (ناصح) ما بوی حق نشنید بشنو کاین سخن
در حضورش نیز میگویم نه غیبت میکنم

...

دیده ی بدبین بپوشان ای کریم عیب پوش
زین دلیریها که من در کنج خلوت میکنم

دوش سودای رخش گفتم ز سر بیرون کنم
گفت کو زنجیر تا تدبیر این مجنون کنم

قامتش را سرو گفتم سرکشید از من به خشم
دوستان از راست می رنجند نگارم چون کنم

نکته ناسنجیده گفتم دلبرا معذور دار
عشوه ای فرمای تا من طبع را موزون کنم

زرد روئی می کشم زان طبع نازک بی گناه
ساقیا جامی بده تا چهره را گلگون کنم

ای نسیم منزل لیلی خدا را تا بکی
ربع را برهم زنم اطلال را جیحون کنم

من که ره بردم به گنج حسن بی پایان دوست
صد گدای همچو خود را بعد از ین قارون کنم

ای مه صاحب قران از بنده حافظ یاد کن
تا دعای دولت آن حسن روز افزون کنم

لینک خبر:



تفال به لسان الغیب حافظ شیرازی:

ز در درآ و شبستان ما منور کن   هوای مجلس روحانیان معطر کن
اگر فقیه نصیحت کند که عشق مباز   پیاله‌ای بدهش گو دماغ را تر کن
به چشم و ابروی جانان سپرده‌ام دل و جان  بیا بیا و تماشای طاق و منظر کن
ستاره شب هجران نمی‌فشاند نور   به بام قصر برآ و چراغ مه برکن
بگو به خازن جنت که خاک این مجلس   به تحفه بر سوی فردوس و عود مجمر کن
از این مزوجه و خرقه نیک در تنگم   به یک کرشمه صوفی وشم قلندر کن
چو شاهدان چمن زیردست حسن تواند   کرشمه بر سمن و جلوه بر صنوبر کن
فضول نفس حکایت بسی کند ساقی   تو کار خود مده از دست و می به ساغر کن
حجاب دیده ادراک شد شعاع جمال   بیا و خرگه خورشید را منور کن
طمع به قند وصال تو حد ما نبود   حوالتم به لب لعل همچو شکر کن
لب پیاله ببوس آنگهی به مستان ده   بدین دقیقه دماغ معاشران تر کن
پس از ملازمت عیش و عشق مه رویان   ز کارها که کنی شعر حافظ از بر کن

 
مطلب کامل را در ادامه بخوانید

لینک مطلب:

چه گفت آن خداوند تنزیل و وحى
خداوند امر و خداوند نهى
که من شهر علمم، علیّم در است
درست این سخن گفتف پیغمبر است
اگر چشم دارى به دیگر سراى
به نزد نبىّ و »وصىّ« گیر جاى
منم بنده اهل بیت نبى
ستاینده خاک پاى »وصىّ«

مطلب کامل را در ادامه ببینید

از فردوسى تا شهریار
محمد صحتى سردرودى
اگر حضرت خضر آب حیات نوشید و ماندگار ماند؛ ادبیات و فرهنگ مسلمانان نیز در سایه قرآن مجید و به راهنمایى خدا و رسولش از آب غدیر خم سیراب گشت و جاودانه شد.
نه تنها شعراى بزرگ عرب از حسان‏بن ثابت و کمیت اسدى و دعبل خزائى گرفته تا سید حیدرحلّى و بولس السلامه و دیگران که، شاعران حق‏جوى و حقیقت‏گوى هم از هر نژاد و زبان به اصالت این برکه با برکت و به زلالى این چشمه همیشه جوشان شهادت داده‏اند. در این میان شاعران پارسى گوى نیز به حقانیت غدیر خم گواهى داده و گاه با سرودن چکامه‏هاى فاخر و بلند، و غدیریّه‏هاى غرا و رسا، گوى سبقت از همگنان ربوده‏اند.
گفتنى است که پیشترها دانشمند خبیر، علامه امینى، غدیریّه‏هاى بسیارى را که توسط دانشمندان و شاعران بنام به زبان عربى سروده شده بود از لابلاى متون و منابع بیرون کشیده و در اثر سترگ خود »الغدیر« منتشر ساخته بود. با اینکه بسیارى از متون و دیوانهاى پیشینیان به صورت کامل در دسترس نیست و برخى از گزند روزگاران در امان نمانده و بسیارى دیگر منتشر نشده همچنان به صورت خطى در گوشه‏هاى کتابخانه‏هاى جهان خاک مى‏خورند، باز مشکل مى‏توان دیوانى را یافت که از نام امیرالمؤمنین على، علیه‏السلام، و مدح مولاى غدیر خم محروم مانده باشد. براى اثبات این سخن کافى است تا گلگشتى در آثار چهار شاعر بزرگ ایران یعنى فردوسى، سعدى، مولوى و حافظ داشته باشیم.

حماسه سراى بزرگ باستان حکیم ابوالقاسم فردوسى (م. 411 ق.) گوید:
چه گفت آن خداوند تنزیل و وحى
خداوند امر و خداوند نهى
که من شهر علمم، علیّم در است
درست این سخن گفتف پیغمبر است
اگر چشم دارى به دیگر سراى
به نزد نبىّ و »وصىّ« گیر جاى
منم بنده اهل بیت نبى
ستاینده خاک پاى »وصىّ«
حکیم طوس، چنان که از ابیات بالا نیز پیداست، هر گاه از امام على، علیه‏السلام، یاد مى‏کند بیش از هر وصف دیگر به »وصایت« تکیه مى‏کند و همیشه با تأکید صریح حضرتش را »وصىّ« مى‏نامد که همین خود مى‏تواند حاکى از اعتقادى باشد که فردوسى بى گمان به حقانیت غدیر داشت.
جلال الدین محمد مولانا مولوى (م. 670 ق.) در دیوان ماندگار خود مى‏گوید:
تا صورت پیوند جهان بود، على بود
تا نقش زمین بود و زمان بود، على بود
شاهى که ولى بود و وصى بود، على بود
سلطان سخا و کرم و جود، على بود
ملاى رومى در این غزل مولا على، علیه‏السلام، را مانند یک شاعر شیعى با اوصاف و امتیازهایى چون: »ولى«، »وصى« و »معصوم به نص قرآن« مى‏ستاید و در ضمن رباعیات خود مى‏گوید:
روزى نشد از سر على کَس آگاه
زیرا که نشد کَس آگه از سر الاه
یک ممکن و این همه صفات واجب
لا حول و لا قوة إلّا باللّه
در دفتر ششم مثنوى نیز به تفسیر حدیث »من کنت مولاه فعلىّ مولاه« پرداخته، مى‏گوید:
زین سبب پیغمبر با اجتهاد
نام خود و آن على مولا نهاد
گفت هر کَس را منم مولا و دوست
ابن عمّ من على مولاى اوست
پس از مولوى مى‏رسیم به شیخ مصلح‏الدین سعدى شیرازى (م. 690 ق.) و مى‏بینیم که وى نیز کسى از اصحاب پیامبر، صلّى‏اللَّه‏علیه‏وآله، را مانند على، علیه‏السلام، نستوده است:
جوانمرد اگر راست خواهى ولىّ است
کرم، پیشه شاه مردان على است
سعدى در این بیت از امیرالمؤمنین، علیه‏السلام، با نام »ولىّ« یاد مى‏کند.
مرحوم قاضى نورالله شوشترى از کتاب »خلاصةالمناقب« مولانا نورالدین جعفر بدخشى قصیده‏اى از قصاید سعدى را نقل مى‏کند که در ضمن آن سعدى مى‏گوید:
به آن روزى که وحى آمد نبى را
که از پالان اشتر ساخت منبر
که بعد از مصطفى در کل عالم
نبفد فاضل‏تر و بهتر ز حیدر
پس از احمد امام حق على دان
که بود او نفس معصوم مطهر
پس از سعدى به شاعر غزلسراى بزرگ حافظ شیرازى (م. 792 ق.) مى‏رسیم و مى‏بینیم که لسان‏الغیب نیز همین نوا را مى‏نوازد و مى‏گوید:
على امام و على ایمن و على ایمان
على امین و على سرور و على سردار
على ز بعد محمد ز هر که هست بفه است
اگر تو مؤمن پاکى بکن بر این اقرار
که نیست دین هدا را به قول پاک رسول
امام غیر على بعدف احمد مختار
حافظ شیرازى در این اشعار نقل شده نیز مولا على، علیه‏السلام، را پس از محمد، صلّى‏اللَّه‏علیه‏وآله، از همه برتر و افضل »و به قول پاک رسول، صلّى‏اللَّه‏علیه‏وآله، تنها امام اسلام پس از احمد مختار، صلّى‏اللَّه‏علیه‏وآله« مى‏داند.
اینک که با اشعار لسان‏الغیب شیرازى گلگشت دلنوازمان در دیوانهاى چهار شاعر بزرگ ارکان اربعه شعر فارسى به پایان رسید بر مى‏گردیم و غدیر خم را در آثار شاعران دیگر پى مى‏گیریم.
قرن چهارم
1- کسایى مروزى، ابوالحسن مجدالدین (م. 341 ق.):
اى نواصب گر نداى فضل سرّ ذوالجلال
آیت »قربى« نگه کن و آن »اصحاب‏الیمین«
»قل تعالوا ندع« برخوان، ور ندانى گوش دار
لعنت یزدان ببین از »نبتهل« تا »کاذبین«
آن نبى و ز انبیا کس نى به علم او را نظیر
وین ولى، و ز اولیا کس نى به فضل او را قرین
آن چراغ عالم آمد و ز همه عالم بدیع
وین امام امت آمد و ز همه امت گزین
کسایى مروزى، ممدوح و برگزیده خدا و رسولش را با تصریح به آیه مودت قربى و آیه مباهله و سوره هل اتى مى‏ستاید و آن حضرت را »رکن مسلمانى«، »ولى بى‏مانند« و »سرّ ذوالجلال« مى‏داند و »امیرالمؤمنین« »امام المتقین« »امام امت« و از میان همه امت برگزیده شده توصیف مى‏کند.
2- دقیقى طوسى، ابومنصور محمدبن‏احمد (م.341ق.):
کیوس‏وار بگیرد همى به چشم آلوس
بسان فرخ شبها امیر روز غدیر
پر واضح است که مراد از امیر روز غدیر، امیرمؤمنان على، علیه‏السلام، است و تا آنجا که ما تفحص کردیم مى‏توان گفت که این بیت دقیقى، قدیمى‏ترین شعرى است که با صراحت تمام از روز غدیر سخن گفته و از متون ادب فارسى به جا مانده است.
قرن پنجم
3- منوچهرى دامغانى (م. 433 ق.):
آهنى در کف، چون مرد غدیر خم
به کَتفف باز فکنده سر هر دو کم
یکى از پژوهشگران نوشته است:
ظاهراً نخستین شعرى که در آن، نام »غدیر خم« آمده، از منوچهرى دامغانى مى‏باشد.
اما چنان که پیش از این آوردیم معلوم شد که یک قرن پیش از منوچهرى، دقیقى طوسى از »امیر روز غدیر« نام برده بود.
منوچهرى دامغانى در جایى دیگر مى‏گوید:
کس را خداى بى هنرى مرتبت نداد
بیهوده هیچ سیل نیاید سوى غدیر
باشد همو بزرگ چنو روز او بزرگ
باشد شقى حقیر و چنو روز او حقیر
4- ناصرخسرو قبادیانى (481-394 ق.):
على آن یافت ز تشریف که در روز غدیر
شد چو خورشید درخشنده در آفاق شهیر
ناصر خسرو در تشبیهى رابطه انسان با خرد و دانایى را مانند رابطه پیامبر اکرم، صلّى‏اللَّه‏علیه‏وآله، با امیرالمؤمنین، علیه‏السلام، در روز غدیر خم مى‏داند:
با خرد باش یکدل و همبر
چون نبى با على به روز غدیر
یا در جاى دیگرى مى‏گوید:
بیاویزد آن کس به غدر خداى
که بگریزد از عهد روز غدیر
چه گویى به محشر اگر پرسدت
از آن عهد محکم، شبر یا شبیر
و در چکامه بلندى گوید:
آگاه تو نیئى که پیمبر که را سپرد
روز غدیر خم، به منبر، ولایتش
5- ابوالمفاخر رازى (م. 511 ق.):
بال مرصع بسوخت مرغ ملمع بدن
اشک زلیخا بریخت یوسف گل پیرهن
این بیت مطلع قصیده پر آوازه‏اى است که رازى در مدح حضرت امام رضا، علیه‏السلام، سروده که بسیار مورد استقبال شاعران پس از او گشته و چکامه‏ها به اقتضاى آن پرداخته‏اند.
ابوالمفاخر رازى در ضمن آن گوید:
کرده ز خارا خمیر همچو امیر غدیر
از کف پیر فطیر، پشت تنور دمن
قرن ششم
6- سوزنى سمرقندى، شمس‏الدین محمد (م.569 ق.):
نگر که دست که بگرفت مصطفى به غدیر
که را امام هدى خواند و فخر و زین و همام
مرا امام هم از جایگه وصىّ خداست
ز جایگاه نبى، مر ترا امام کدام؟
7- سنایى غزنوى، ابوالمجد مجدود بن آدم (525-437ق.):
نایب مصطفى به روز غدیر
کرده در شرع مر، ورا، به امیر
بهر او گفته مصطفى به الاه
کاى خداوند »وال من والاه«
8- شرف‏الشعرا قوامى رازى، بدرالدین (قرن 6):
ولى نعمت اهل دین از رسول
ولى عهد پیغمبر کردگار
و در جاى دیگرى مى‏گوید:
آن امام نص معصوم آن که زیر ساق عرش
بوسه بر نعلین قدر او همى کیوان دهد
قوامى رازى که از شاعران بنام شیعى است مولا على، علیه‏السلام، را در اشعارش »سپهدار اسلام«، »ولى نعمت اهل دین از جانب رسول خدا، صلّى‏اللَّه‏علیه‏وآله«، »ولى عهد رسول خدا«، »امیر مؤمنان«و »امام معصوم« مى‏خواند و گویاتر از همه اینکه امام نص، یعنى امام منصوص علیه مى‏داند و پیداست که مراد از نص بیشتر حدیث غدیر است.


قرن هفتم
9- عطار نیشابورى، فریدالدین (586-516 ق.):
قلب قرآن قلب پر قرآن اوست.
»وال من والاه« اندر شأن اوست

قرن هشتم
10- ابن یمین فریومدى (م. 769 ق.):
او در قصیده‏اى با مطلع:
مقتداى اهل عالم چون گذشت از مصطفى
ابن عم مصطفى را دان على مرتضى
از غدیر خم و حدیث متواتر »من کنت مولاه فعلىّ مولاه« یاد مى‏کند و اینکه آن را نمى‏توان انکار کرد:
اوست مولانا به فرمانى که از حق ناطق است
چون توان منکر شدن در شأن او »من کنت« را؟
11- مولانا لطف‏الله نیشابورى (م. 810 ق.):
اگر قرآن بود برحق به قول حق امامت را
حواله با که کرد احمد بدان مجمع که بفد ذاهب
پیداست که مقصود شاعر از آن مجمعى که پیامبر اسلام، صلّى‏اللَّه‏علیه‏وآله، از رحلت و رفتنى بودن خود (ذاهب) خبر داده و امامت را در آن مجمع به امام، علیه‏السلام، حواله کرد (واگذار نمود) غدیر خم است و همین موجب آن است که امام و رهبر پس از پیامبر، صلّى‏اللَّه‏علیه‏وآله، على، علیه‏السلام، باشد و نه غیر.
12- افضل‏المتکلمین مولانا کاشى، محمدحسن (قرن8):
مقصد تنزیل »بلّغ«، مرکز اسرار غیب
مقطع »یتلوه شاهد« مطلع »حبل المتین«
مراد مولانا از »مقصد تنزیل بلّغ« همان آیه شریفه‏اى است که در روز غدیر از جانب خدا به رسولش فرود آمد. یا در جاى دیگرى مى‏گوید:
اى گزیده مر خدایت یا امیرالمؤمنین
خوانده نفس مصطفایت یا امیرالمؤمنین
13- علوى رازى، نصر بن محمد متخلص به نصرت (از شاعران سده هشتم):
او در قصیده‏اى به مطلع:
بعد احمد ز که جویم ره اخلاص و صواب
تا به محشر سرم از زیب وى افسر گیرد؟
یا که را میر و امام از پى احمد گویم
تا درخت دل و دینم نعم و بر گیرد؟
و در جواب به توصیف امیرالمؤمنین على، علیه‏السلام، با عنایت به آیات و احادیث مى‏پردازد و با تکرار (آن بود میر...) برخى از اوصاف و خصایل امام على، علیه‏السلام، را یادآورى مى‏کند تا بگوید:
آن بود میر که در روز غدیرش قرآن
بر همه امت احمد سر و سرور گیرد
در قصیده دیگرى گوید:
مؤمن آن باشد که او را گیرد اندر دین امام
کو امامت در غدیر از ایزد جبار داشت
در مطلع قصیده دیگرى نیز »آیه کمال‏الدین« را زینت بخش سخنش قرار داده، به صورت مستند و مستدل از غدیر خم سخن گفته است که:
بهر امامتش به مَلاى عموم خلق
اندر غدیر خم به نبى، حق پیام کرد
14- حمزه کوچک ورامینى (از شاعران سده هفتم و هشتم هجرى):
او در چکامه‏اى سخن از سوره‏هایى مى‏گوید که در آنها آیه‏هایى در حق اهل بیت، علیهم‏السلام، و اثبات امامت امام على، علیه‏السلام، نازل شده است و با اشاره به »آیات غدیر« که بیشتر در سوره مائده است مى‏گوید:
الکهف و نور و سجده و انعام و مائده
بیگاه و گاه منقبتش ماجرا کنم
در جاى دیگر او دهها آیه از قرآن مجید،شاهد مى‏آورد که همگى در مدح مولاى مؤمنان على، علیه‏السلام، است و با اشاره به آیه تبلیغ ولایت (یا أیّها الرّسول بلّغ ما أنزل الیک...) و آیه »اکمال دین« که هر دو در باره غدیر خم نازل شده و از آیه‏هاى بسیار معروف سوره »مائده« مى‏باشند چنین مى‏گوید:
سراسر »مائده« در مدحت اوست
که حق بهر زکاتش »إنّما« گفت
و با تصریح به اینکه آیه »إنّما« نیز از سوره مائده در شأن امام، علیه‏السلام، است، سوره به سوره، آیه‏هایى را که در حق على، علیه‏السلام، است، در ضمن قصیده بلندش یادآورى مى‏کند.

قرن نهم
15- ابن حسام خوسفى، محمدبن حسام‏الدین (875-783ق.):
»یا أیّها الرّسول« خطاب محمد است
لیک این خطاب، سوى محمد، براى اوست
16- قاینى واعظ، میر سیدعلى (قرن 9):
او همانند یک شاعر زبده فضایل و مناقب مولا، علیه‏السلام، را به رشته نظم کشیده و مانند متکلّمى زبردست و حق طلب با مخالفان محاجه مى‏کند و مى‏گوید:
وانکه مى‏گویند ناکرده خلیفه، نقل کرد
از هوا ترک نص و قول پیغمبر کرده‏اند
اى عجب زان قوم کو را تهنیت کرده غدیر
بعد از آن اندر سقیفه رأى دیگر کرده‏اند
بر وفاق رأى، تأخیر مقدم کرده‏اند
بر خلاف نص، تقدیم مؤخر کرده‏اند

قرن دهم
17- بابا فغانى (م. 925 ق.):
امام اوست به حکم خدا و قول رسول
که مستحق امامت بود به نص کلام
امام اوست که قایم بود به حجت خویش
چراغ عاریت از دیگرى نگیرد وام
روشن است که منظور بابافغانى از »نص کلام« و »حکم خدا و قول رسول« بیشتر غدیر خم است
18- مولانا نظام استرآبادى (م. 921 ق.):
شکست رونق دین شد، نه قیمت گهرت
چو اهل غدر شکستند عهد روز غدیر
قرن یازدهم
19- صائب تبریزى (1086-1016 ق.):
آخر ز فیض ساقى کوثر، تمام شد
عید غدیر شد به مقیمان این دیار
صائب در قصیده دیگرى که پیش از قصیده فوق در دیوانش ثبت شده است همچنین در مدح مولا على، علیه‏السلام، گوید:
چون لباس کعبه بر اندام بت، زیبنده نیست
جز تو بر شخص دگر نام امیرالمؤمنین
20- فیاض لاهیجى (م. 1072 ق.):
در قصیده بلندى که در مدح امام على، علیه‏السلام، به مطلع زیر سروده است:
سزاى امامت به صورت، به معنى
علىّ ولىّ آن که شاه است و مولى
پس از هفتاد بیت مى‏رسد به آنجا که گوید:
به تنزیل شد »هل اتى« از چه منزل
نبى را ز »بلّغ« چرا کرد عتبى؟
و پیداست که مرادش از »بلّغ« آیه تبلیغ و حمایت است که در غدیر خم نازل شد و ملاعبدالرزاق فیاض لاهیجى خود در ادامه همین چکامه چنین گوید:
به روز غدیر از براى که مى‏گفت
به بالاى منبر نبى »لست اولى«
براى که بود اینکه گردید صادر
حدیثى که نقل است در »طیر مثوى«
چرا کرد امرف سلام امامت
چرا اجر تبلیغ شد حبّ قربى
کسى کاین فضایل مر او راست ثابت
کسى کاین دلایل در او هست مجرا
بود در امامت زهر غیر سابق
بود در خلافت زهر غیر اَحرى
21- نظیرى نیشابورى (م. 1083 ق.):
فراز منبر یوم الغدیر، این رمزیست
که سر ز جیب محمد، على برآورده
قرن دوازدهم
22- حزین لاهیجى (1181-1103 ق.):
آن طایر قدسم که چکد خون ز صفیرم
با درد و عشق سرشتند خمیرم...
مستى مرا نیست مرا به دنباله خمارى
پیمانه‏کش میکده خمّ غدیرم
23- عاشق اصفهانى، محمد (1181-1111 ق.):
او در چکامه‏اى پس از گلایه و شکواى شاعرانه از روزگارش به نام مولاى غدیر پناه مى‏برد و مى‏گوید:
چرخ با من دشمن و جز آستان بوتراب
نیست جاى دیگر از بهر پناهم دلپذیر
آن که پیش از مهد بستى صولت او دست دیو
آنکه در گهواره کشتى گاه اژدر، گاه شیر
آنکه حاصل گشت از وى دین ایزد را کمال
چون به نص مصطفى مخصوص شد روز غدیر

24- لامع، محمدرفیع (م. 1076 ق.):
محمد رفیع بن عبدالکریم درمیانى متخلّص به »لامع« اشعار بسیارى در مدح حضرت امیر، علیه‏السلام، دارد که در ضمن یکى از آنها مى‏گوید:
»من کنت مولاه« از نبى در شأن او شد منجلى
مولاى انس و جان على، قسام نیران و جنان

25- فقیر دهلوى، میر شمس‏الدین (1183-1115 ق.):
با عنایت به آیه شریفه »ألیوم أکملت لکم دینکم...« گوید:
آن وارث ملک لایزالى
شاهنشه دین، علىّ عالى
آن مجمل شرع از او مفصّل
و آن دین خدا به او مکمَّل
26- آذر بیگدلى، لطفعلى‏بیک (1195-1134 ق.):
شنیدم به فرمان حىّ قدیر
على را پیمبر به روز غدیر
به بالاى سر برد و با خلق گفت:
که تا چند این راز باید نهفت
از آنان که دارندم آیین و کیش
شمارد مرا هر که مولاى خویش
پس از من بداند که مولا علیست
ز هر کس به مولایى اولى علیست
قرن سیزدهم
27- وصال شیرازى (1262-1197 ق.):
آن که حاصل گشت از وى ایزد را کمال
چون به نص مصطفى مخصوص شد روز غدیر
وصال شیرازى نزدیک به بیست مورد از غدیر خم یاد کرده و غدیریه‏هاى بلند و بالایى سروده است که نقل همه آنها در این مجال نمى‏گنجد.
28- داورى شیرازى، محمد (1238- 1283 ق.):
اینک اینک شادى عید غدیر
أبشروا یا قوم قد جاء البشیر
داورى شیرازى غدیریه‏هایى دارد که در دیوان وى به ترتیب با عناوینى چون »عید غدیر« »خلعت غدیر« و »تهنیت عید غدیر« ذکر شده است.
30- جودى خراسانى، عبدالجواد (م. 1302 ق.):
بود مبارک و میمون صباح عید غدیر
به اهل عالم ایجاد از صغیر و کبیر
بود امیر بر اعیاد این همایون عید
چنان که بر همه اولیا جناب امیر
على عالى اعلاء، قسیم جنّت و نار
ولىّ والى والا، خدیو عرش سریر
شها! تویى که به خمّ غدیر خواند تو را
وصىّ خویش نبى ز امر کردگار قدیر
31- شکیب اصفهانى، محمدعلى (م. قرن 13):
آن خسروى که ختم رسل در غدیر خم
فرمود این وصىّ من از امر داور است
بر من وصىّ مطلق و بر کبریا ولىّ
بر مؤمنین امیر و به اسلام یاور است
شکیب اصفهانى در قصیده دیگرى نیز غدیر را مى‏سراید که در اینجا چند بیتى از صدر آن آورده مى‏شود:
چون اراده خدا شد به کمال خودنمایى
به غدیر خم در آمد به لباس مرتضایى
ز جمال شاه مردان بنمود جلوه یزدان
به جلال ذوالجلالى به کمال کبریایى
32- قاآنى شیرازى (1270-1222 ق.):
گفت که فردا مگر نه عید غدیر است
عیدى بادش چو بوى عود معطر
پس از این مطلع داستان غدیر را چنین مى‏سراید:
بر شد و گفتا: »الست اولى منکم«
گفتند: آرى، ز ما به مایى بهتر
دست على را پس گرفت و برافراخت
قطب هدى را پدید شد خط محور
گفت که اى قوم بنگرید تناتن
گفت که اى قوم بشنوید سراسر
هر کش مولا منم على‏اش مولاست
اوست پس از من به خلق سید و سرور
33- شمس‏الشعرا سروش اصفهانى،میرزامحمدعلى (1285-1228 ق.):
به پاس قدمت پیمان، شه ولایت شد
که مست جام ولا، از خم غدیر آمد
34- جیحون یزدى، میرزامحمد (م. 1301 ق.):
در قصیده‏اى به مطلع:
مست از غدیر خم نگر مهر و مه ارض و سما
آرى مجو هوشى دگر، چون شد سقایت با خدا
واقعه غدیر خم را با استفاده از متون و تاریخ بابیان شیرین شعر روایت مى‏کند و در مقطع مى‏گوید:
تا بیش باشد محترم عید غدیر از عید جم
یارت ز عشرت مغتنم، خصمت به عسرت مبتلا
35- وامق یزدى، میرزا محمدعلى (م. 1255 ق.):
شد عید غدیر خم اى ساقى گلرخسار
شکرانه این نعمت خشت از سرخم بردار
روزى است که از داور، شد حکم به پیغمبر
تا خود به سر منبر بى پرده کند اظهار
36- اختر طوسى، میرزا غلامحسین (1334-1268ق.):
او در قصیده بلندى گوید:
باشد از شرح نبى ظاهر که در شرع نبى
کرده حق نایب منابت یا امیرالمؤمنین!
کرده مولا. در غدیر خم محمد بعدف خویش
بر جمیع شیخ، شابت یا امیرالمؤمنین!
از سده سیزدهم غدیریه‏ها و غدیرواره‏هاى زیادى در میان آثار شاعران به جاى مانده است.

قرن چهاردهم
40- صبورى کاشانى، محمدکاظم (1322-1259 ق.):
گر خطبه ولایت او بایدت شنید
بشنو که حق خطیب وى و عرش منبر است
»یا أیّها الرسول« به ابلاغ جبرئیل
در شأن او ز قول خداوند اکبر است

41- خراسانى، میرزاحبیب‏الله (1266- 1327 ق.):
از جام و سبو گذشت کارم
وقت خم و نوبت غدیر است
مى نوش که چرخ پیر امروز
از ساغر خود پیاله‏گیر است
و در چکامه‏اى دیگر مى‏گوید:
جام عشق از حوض کوثر خورده‏ایم
ساقى و خمّ و غدیرف ما علیست
گفت پیغمبر که موسى را وزیر
بود اگر هارون، وزیر ما علیست
بیت اخیر مربوط به حدیث منزلت است.
42- ادیب‏الممالک فراهانى (1336-1277 ق.):
خطاب آمد ز یزدان کاى پیمبر!
على را بر خلافت کن معیّن
چراغ کفر را بنماى خاموش
سراج عقل را فرماى روشن
43- صغیر اصفهانى (1390-1312 ق.):
صغیر روز غدیر را پایان امر نبوت و آغاز امامت مى‏داند:
رسید امر نبوت به منتهى برخاست
نبى ز جاى و به جایش على نشست امروز

44- غروى اصفهانى، شیخ محمدحسین معروف به کمپانى (1361-1296ق.):
باده بده ساقیا، ولى ز خمّ غدیر
چنگ بزن مطربا، ولى به یاد امیر
تو نیز اى چرخ پیر بیا ز بالا به زیر
داد مسرّت بده، ساغر عشرت بگیر
وادى خم غدیر منطقه نور شد
یا ز کف عقل پیر تجلّى طور شد
یا که بیانى خطیر ز سر مستور شد
یا شده در یک سریر قران شاه و وزیر
البته غدیریه‏هاى علامه غروى، منحصر به یک نمونه نیست. بلکه ایشان هم در دیوان فارسى ونیز در دیوان عربى خویش »الانوار القدسیه« بارها از غدیر گفته و غدیریه‏ها سروده است.

45- ملک‏الشعراى بهار، محمدتقى (1330-1266ش.):
در غدیر خم یزدان گفت مر پیمبر را
کز پى کمال دین، شو پذیره حیدر را
پس پیمبر اندر دشت بر نهاد منبر را
برد بر سر منبر حیدر فلک‏فر را
شد جهان دل روشن، زان شمس روحانى
46- شهریار، سید محمدحسین (1367-1283 ش.):
او یکى از احتجاجهاى امیرمؤمنان على، علیه‏السلام، را به روایت مى‏نشیند و در ادامه مى‏گوید:
نه با آن خطبه »من کنت مولاه«
على را برد بر اعلا و اعلن؟!
نه خود فریاد »بخّاً بخ« کشیدید؟!
من اینها شور خوانم یا که شیون
چه شد عهد خدا بر من شکستید
الا اى حاسدان عهد بشکن...
مرحوم شهریار به هر دو زبان فارسى و ترکى سروده‏هاى بسیارى درباره غدیر خم داد که از جمله
یا على نام تو بردم نه غمى ماند و نه همى
بأبى أنت و أمّى
گوئیا هیچ نه همى به دلم بوده، نه غمى
بأبى أنت و أمّى
منکر عید غدیر خم و آن خطبه و تنزیل
کر و کور است و عرازیل
با کر و کور چه عید و چه غدیرى و چه خمى
بأبى أنت و أمّى

البته با جرأت مى‏توان گفت که در چهارده قرن گذشته شاعران پارسى گوى بیش از صد غدیریه از خود به یادگار گذارده‏اند و اگر تفحص کنیم خواهیم دید که تنها در پنجاه سال اخیر صدها قصیده و غزل و قطعه و مثنوى درباره غدیر سروده شده و انتشار یافته است.

در این دنیا دل بی غم نیابیم
که قرار نیست و نبود
به قول شاعر:
دل بی غم در این دنیا نباشد
اگر باشد بنی آدم نباشد

لینک مرجع:

برای تولد امام رضای خود خودمان

چشمه‌های خروشان تو را می‌شناسند
موج‌های پریشان تو را می‌شناسند

پرسش تشنگی را تو آبی، جوابی
ریگ‌های بیابان تو را می‌شناسند

نام تو رخصت رویش است و طراوت
زین سبب برگ و باران تو را می‌شناسند

هم تو گل‌های این باغ را می‌شناسی
هم تمام شهیدان تو را می‌شناسند

از نشابور بر موجی از «لا» گذشتی
ای که امواج طوفان تو را می‌شناسند

بوی توحید مشروط بر بودن توست
ای که آیات قرآن تو را می‌شناسند

گرچه روی از همه خلق پوشیده داری
آی پیدای پنهان تو را می‌شناسند

اینک ای خوب، فصل غریبی سر آمد
چون تمام غریبان تو را می‌شناسند

کاش من هم عبور تو را دیده بودم
کوچه‌های خراسان تو را می‌شناسند

قیصر امین پور

قومیت و نژاد مدیر یک رسانه چندان مهم نیست. جهت گیری آن رسانه مهم است. این جهت گیری از ابتدا و بر اساس خواست موسسان و برنامه ریزان و سرمایه گذاران آن شکل میگیرد. البته گاهی تغییر مدیران فرصتی برای ارزیابی مجدد است.
چه زمانی که یک ایرانی مدیر آن باشد و چه زمانی که یک انیرانی مدیر آن باشد، باید به چیزهای دیگر توجه و آنها را بررسی کرد. باید نسبت تلاش رادیو زمانه را با منافع ملی کشورمان بررسی کنیم. ببینیم که چرا راه اندازی شده و در چه مسیری حرکت میکند. این درست نیست که اگر ایرانی مدیرش باشد خیلی خوب است و اگر خارجی شد خیلی بد است. شاید از همان ابتدا خوب نبوده، یا الان واقعا بد است.

============================

ای بسا هندو و ترک همزبان
ای بسا دو ترک چون بیگانگان

پس زبان همدلی خود دیگراست
همدلی از همزبانی بهتر است

لینک مطلب از وبلاگستان:

موش و گربه - عبید زاکانی

لینک مقاله:

مولوی پاسخ علی علیه السلام را به این صورت به نظم می‏کشد:

خنجر و شمشیر شد ریحان من

مرگ من شد بزم و نرگستان من

آن‏که او تن را بدین سان پی کند

حرص میری و خلافت کی کند

زان به ظاهر کوشد اندر جاه و حکم

تا امیران را نماید راه و حکم

تا امیری را دهد جانی دگر

تا دهد نخل خلافت را ثمر

مطلب کامل را در ادامه بخوانید

دانش انسان به چه زبانی است؟
دانش با استفاده٬ کاهش نمی یابد. وقتی به زبان می آید رنگ زبان میگیرد. فارسی ... عربی ... انگلیسی
هر چه به لایه های درونی تر انسان توجه کنیم با نزدیکی و تفاهم بیشتری مواجه میشویم
شاید موسیقی از آن جهت که به لایه های درونی انسان نزدیک تر است زبان قابل فهم و مشترک انسانهاست
جایی درون ما ... وجودی است که هر چه از آن برداریم کم نمیشود
مخزن غیب الهی است
به هنگام تنزیل
از آن کم نمیشود
و آنچه تنزیل میشود
دچار تعدد و کثرت میگردد 
ارتباط عبودی از لایه های درونی انسان با جان هستی
غایت خلقت است

به قول مولوی:
درگذر از نام و بنگر در صفات
تا صفاتت ره نماید سوی ذات
اختلاف خلق از نام اوفتاد
چون به معنی رفت آرام اوفتاد

شخصیت انسان همان هویت اوست که  زیر موقعیت اجتماعی و ثروت و خیلی چیزهای افراد حتی دانش میتواند مخفی شود.
گاهش شخصیت مثبتی را از میان زباله های اطرافش نمیتوانیم تشخیص دهیم.

هین ز بدنامان نباید ننگ داشت
هوش بر اسرارشان باید گماشت
ای بسا زر که سیه تابش کنند
تا که ایمان ماند ز تاراج و گزند

صورتهای دیگری نیز وجود دارد که همگی گواهی بر آنند که شخصیت انسان علیرغم تاثیر گرفتن از ثروت و قدرت و موقعیت اجتماعی و مشکلات و موفقیتهای پیرامون٬ مستقلا قابل شناخت است. نه فقط با عملکرد آشکار و نهان یا اجباری و آزادانه که با هر آنچه از انسان بروز پیدا میکند و قابل درک و شناخت است.

مقدمه حسین الهی قمشه ای بر ترجمه پیامبر اثر جبران خلیل جبران:
"غم و شادی" دو نقابند بر روی شاهدی یگانه که چون به چشم عشق نظر کنی هر دو را یکی بینی. ص 14

غم و شادی بر عارف چه تفاوت دارد
ساقیا باده بده شادی آن کاین غم از اوست
سعدی

گر لباس قهر پوشد چون شرر، بشناسمش
کو بدین حالت بر ما، بارها مست آمده ست
مولانا

مقدمه حسین الهی قمشه ای بر ترجمه پیامبر اثر جبران خلیل جبران:
به تعبیر دیگر ظاهر آدمی در ساحل فرق یعنی فراق است و باطن او در دریای محیط شناور و مرگ رجوع از ظاهر به باطن است. ص 12

آدمی چیست برزخ جامع
صورت خلق و حق در او واقع
ظاهرش خشک لب به ساحل فرق
باطنش در محیط دریا غرق
جامی

دیوان شمس:
فرو شدن چو بدیدی برآمدن نگر
غروب شمس و قمر را چرا زیان باشد


مولانا:
آمد موج الست، کشتی قالب شکست
باز چو کشتی شکست نوبت وصل و لقاست

پس چه باشد عشق؟ دریای عدم
در شکسته عقل را آنجا قدم


سعدی:
شراب خورده ی معنی چو در سماع آید
چه جای جامه که بر خویشتن بدرد پوست

من از آن روز که در بند تو ام آزادم
پادشاهم که به دست تو اسیر افتادم


نظامی:
زخم بلا مرحم خودبینی است
تلخی می مایه ی شیرینی است


یوسف و زلیخا {جامی):
بسا عاشق که بر هجران دلیر است
بدین پندار کز معشوق سیر است
چو دوران آتش هجران فروزد
چو شمعش تن بکاهد جان بسوزد


حافظ:
آن دم که دل به عشق دهی خوش دمی بود
در کار خیر حاجت هیچ استخاره نیست

ای که از کوچه معشوقه ی ما می گذری
باخبر باش که سر می شکند دیوارش

لینک مطلب از وبلاگ خوشنویسی رضا شیخ محمدی:





کنون ای خردمند! وصف خرد / بدین جایگاه گفتن اندر خورد
خرد رهنمای و خرد دلگشای / خرد دست گیرد به هر دو سرای
خرد چشم جان است چون بنگری / تو بی‌چشم شادان جهان نسپری
از اویی به هر دو سرای ارجمند / گسسته‌خرد پای دارد به بند
حکیما چو کس نیست گفتن چه سود؟ / از این پس بگو کافرینش که بود؟
به گفتار دانندگان راه پوی / به گیتی بپوی و به هر کس بگوی
کسی کو خرد را ندارد ز پیش / دل گردد از کرده‌ی خویش، ریش
همیشه خرد را تو دستور دار / بدو جانت از ناسزا دور دار
ز هر دانشی چون سخن بشنوی / از آموختن یک زمان نغنوی

روز سعدی حق مسلم ماست.

لینک مطلب:

دیروز هنگام یک بحث سیاسی داغ٬ طرف مقابل نکته جالبی گفت که یادداشت کردم برای اینجا:

در عالم سیاست بین احمق و خائن تفاوتی نیست.

منظور این است که در حوزه های تخصصی و جدی مانند امور پزشکی و امنیت و سیاست و اقتصاد که مسائل با زندگی و حیات و خیلی چیزهای دیگه مربوط است٬ اگر فرد نادان و احمق تعیین کننده باشد٬ فرق چندانی با اینکه فرد خائنی نقش بازی کند٬ ندارد.
بعد یادم آمد که در فرهنگ غنی ایرانی داریم که:

دوستی با مردم دانا نکوست
دشمن دانا به از نادان دوست
دشمن دانا بلندت میکند
بر زمین ات میزند نادان دوست

 برای تهران با پنج شش میلیون رای دهنده نمایندگانی با دویست سیصد هزار رای افتخاری ندارد هیچ کلی هم نگران کننده است.
زمانی که در اخبار دیدم با آب و تاب از رای چند صدهزاری آقای حداد عادل در سیمای جمهوری اسلامی سخن میگویند٬ به یاد انتخابات مجالس گذشته افتادم که نمایندگان دو میلیون رایی را به مجلس میفرستادیم و امروز پس از سالها و با جمعیت بیشتری که داریم٬ نماینده اول تهران با چند صد هزار رای سوژه ی افتخار آمیز سیما میشود.

 این همه آوازها از شه بود
گرچه از حلقوم عبدالله بود

حضرت مولانا میفرمایند:

یک حکایت گویمت بشنو به هوش
تا بدانی که طمع شد بند گوش
هر که را باشد طمع الکن شود
با طمع کی چشم و دل روشن شود
پیش چشم او خیال جاه و زر
همچنان باشد که موی اندر بصر
جز مگر مستی که از حق پر بود
گر چه بدهی گنجها او حر بود
هر که از دیدار برخوردار شد
این جهان در چشم او مردار شد
لیک آن صوفی ز مستی دور بود
لاجرم در حرص او شب کور بود
صد حکایت بشنود مدهوش حرص
در نیاید نکته ای در گوش حرص