عشق و عقل دو حیطه کاملا جدا و بی ارتباط نیستند. آنان که این دو را در مقابل هم قرار میدهند، از کمال هر دو بی بهره اند. عقل افق و جهت را روشن میکند و با عشق رفتن ممکن است.
آنان که به هر آرمانی دل می بازند بی سوال و شاهد و پرسش، راه رسیدن به آرمان نیز ندانند. بدون عقل، دل دادگی حقیر میشود و به سطح معشوقان حقیر رواج می یابد و عمر و عاطفه بیهوده قربانی می شود.
با کمال عقل، عشق نیز کمال می یابد.
در انسان های رشد و کمال یافته، عشق و عقل در اوج اند.

آنچه می بینیم را به اندیشه و برهان عرضه کنیم. بخشی از این اندیشه ممکن است رجوع به اسناد و مدارک یا روایات یا ریشه های آن باشد.
بعضی با دیدن و شنیدن بعضی امور به صورت مستقیم یا غیرمستقیم (از دیگران) طغیان میکنند و ظرف وجودشان پر میشود و از هیجان آنچه شنیده اند و دیده اند بی تاب میشوند و از ادامه مسیر باز می مانند.
شنیده ها و گفته ها را بعضی به جهت عظمت وجودی شان به گونه ای عمیق و گسترده تر درک میکنند.

برای پرهیز از خطا در تصمیم گیری ها نیازمند دو نوع خطاسنج هستیم:
منطق یا خطاسنج صوری که به شکل روابط استدلال های مبنا برای تصمیم گیری ها می پردازد و منطق محتوی که به محتوای گزاره ها و استدلال ها توجه دارد.
عقل و اندیشه در استحکام منطق صوری و عشق و تقوی و وجدان در قوت منطق محتوا نقش دارند.

ایرانیان علاقه و توجه فوق العاده ای به عقل و تدبیر در طول تاریخ نشان داده اند.  اکتشافات و اختراعات و پایه گذاری و ایجاد تحول در علوم و فنون و امور کشورداری و گرایش به اندیشه ها و مکاتب مترقی عقل محور چون آیین زرتشت و فلسفه و عرفان و تشیع و بسیاری دیگر از وجوهی که در تاریخ ایران هویداست، ریشه در این امر دارد.

گرایشات مختلف فکری در طول تاریخ و در جوامع مختلف متکی بر سوالات اصلی اندیشه و مبتنی بر قالبهایی رنگ و بو گرفته از شرایط اجتماعی بروز کرده است.
داستان عقل و نقل، حکایتی است که در جهان به نوعی بروز میکند و در جامعه مسلمانان یا مسیخی و غیر آن به نوعی و در جامعه مسلمان ایرانی به نوعی و در لایه های مختلف اجتماعی به نوعی و نزد نخبگان به نوعی و در حکومت به نوعی.
چنین شرایطی را برای احساس نیز میتوان برشمرد. از مسائل ایمانی گرفته تا امور غریزی.

===================

در سرگذشت یکی از شاگردان زن مکتب شیخیه ( از گرایشات قدرتمند روحانیت شیعه) که به نوبه خود استاد نیز بود خواندم که چگونه با خواب و خلسه ( رویای صادقه ) ایمان نخستین و میانه ی خود را با ایمان به نماینده و موعود و باب عوض میکند و بر پای آن و با همین مبنا تا مرگ اصرار می ورزد. به ذهنم رسید که استحکام نقل و ضعف مبنای عقل در مکتب شیخیه و خواب نما شدن هم تبارند و این قدرت نقل را در تغییر سنت به کار گرفتن چه آسان است.

====================

قدرت نقل در حفظ سنتها معمولا بیشتر دیده شده است ولی همین قدرت نقل را در تغییر و نفی سنتها نیز بارها بکار گرفته اند. جعل احادیث در صدر اسلام بر همین مبنا صورت میگرفت. از قدرت ایمان به خدا و رسول خدا ص ، نقل قول ها ( روایات ) را تقدیس کردند و جاعلان فرصت فروش روایات دروغین یافتند.
عقل و استدلال مخاطب محدودتری دارد و مسیر دشواری پیش روی انسان می نهد.
سر نهادن به یک اندیشه و چشم بستن بر مسیر، معمولا ساده ترین راه است.

ابدیت حرف اول و آخر را میزند. مردم در مسیر ابدیت طاهر میشوند و به بهشت ابدی میروند و تنها اندکی از انسانها عامدا و عالما و از سوء اختیار استفاده میکنند و  به شیطان می پیوندند و به جهنم میروند و تا ابد در آن میمانند و مشمول رحمت الهی نمیشوند.

شیطان میگوید اغوا میکنم بندگان خدا را جز مخلصین ...
خدا میفرماید که تو بر هیچکس دست نمی یابی مگر کسانی که خودشان به سوی تو آیند.
اکثریت مردم به دعوت پیامبران ع و فطرت و عقل پاسخ مثبت میدهند و با افت و خیز به حیات جاودانه در بهشت میرسند.

======

تفسیر قرآن امروز رادیو معارف از زبان آیت الله جوادی آملی بسیار مفید و جالب بود.

==========================================================
نتیجه:

دو نگاه و جهان بینی وجود دارد:
یک جهان بینی میگوید که اکثریت مردم جهان فریفته و یاران شیطان هستند و به جهنم میروند و در آن جاویدان خواهند بود.
  جهان بینی دیگر میگوید که اندک و اقلی از مردم جهان و آن هم بنا به سوء اراده و انتخاب خود که مهمتر از اغوای شیطان است، از مسیر حق منحرف و با آگاهی و عمدا از راه حق دور و از فیض و رحمت محروم میشوند.

خرد و عقل گرایی نزد ایرانیان جایگاه تاریخی و ویژه ای دارد.
خرد محوری ایرانی و عقل گرایی شیعی در هویت ایرانی ما تنیده شده است و به همین دلیل است که از رفتارهای غیرعقلایی و بی تدبیری آشفته میشویم.

=====================

عقل و نقل گاهی توسط گرایشات افراطی در برابر هم قرار میگیرند. افراطیون مذهبی (مرتجعین) با نفی تعقل و افراطیون ضد مذهبی با نفی سنت و نقل، مبنای مشترکی با عنوان ناسازگاری عقل و نقل را پذیرفته اند.

=============

عقل و نقل(قرآن و روایات) گاهی مستقلا سخن میگویند و گاهی در حریم مشترکی قدم میزنند. اصل اثبات مبدء  و خداوند، از راه نقل ممکن نیست. بالعکس جزئیات و حوادث گذشته و آینده متکی به نقل است. در جایی نیز که نقل و عقل هر دو قابل اعتنا و نقش بازی میکنند.

=======================

اثبات خدا با عشق به خدا دو موضوع متفاوت است.

 زمستان سختی داشتیم که در دو یا سه دهه ی اخیر مشابه نداشته است. تعداد زیادی از درختان نابود شدند. باغ داران خسارات زیادی دیده اند.
بهار کم آبی نیز داریم.
انتخابات مجلس هشتم نیز شرایط و نتایج دور از انتظاری را داشت که ناشی از نادیده گرفتن درجه ی بالای عزم عظیم جبهه ی متجد و متفق و یکدست و یکپارچه و غیره ی اصولگرایان برای حفظ وضع موجود بود.  با اینحال به لطف و عنایت الهی پیروزی نسبی اصلاح طلبان اتفاق افتاد و نسبت به مجلس هفتم چند قدم به جلو رفتند. ملت ایران آماده پیروزی قاطع در انتخابات ریاست جمهوری میشوند.
شرایط جهانی و نوع تدبیر مدیران کشور نیز با تدبیر مسئولان پیشین کشور متفاوت است.
از یکی از مسئولان ارشد نقل میکنند که گفته است:
امسال سال سختی خواهد بود.
بنده هم که از جمله مسئولان نیستم به تبع شواهد از روز روشن تر  و اظهارات بزرگان عرض میکنم:

سال سختی از نظر سیاسی و اجتماعی و اقتصادی در پیش است. خدا بخیر کناد

=================

کمربندها را محکم کنیم که ایرانیان در طول تاریخ سختی های بسیاری کشیده اند و در همه ی این سختیها از هوش و فراست خود برای فائق آمدن بر مشکلات سود جسته اند. همه با هم برای پیروزی بر مشکلات تلاش می کنیم و به لطف و فضل و عنایت حضرت حق امیدواریم.

آیت الله جوادی آملی از جمله علمایی هستند که از سخنان ایشان درسهای زیادی میتوان گرفت. صبحهای زود از رادیو معارف مطالبی را در تفسیر قرآن کریم و پاسخ به شبهات مختلف مطرح میکنند که گاهی دست مایه بعضی از نوشته های من میشود. قبلا نیز از این موارد آورده بودم. اینهم بعضی از درسهای دیروز:

===================

عقل نیز پیغمبر خداست و فردای قیامت از انسان بازخواست میشود اگر به فرمان عقل رفتار نکرده باشد. چیزی را که عقل میگوید دین هم میگوید. فتوای عقل ملاک است. البته قیاس((فکر کنم منظورشان قیاس فقهی یا همان تمثیل در منطق است)) عقل نیست.

انسان به دل بسته است. شبهه چه بخواهیم چه نخواهیم انسان را ساکت میکند. برای همین نباید به جایی رفت که شبهه بسیار است و عالمی برای پاسخ گفتن نیست. اگر پاسخ گفته شود و عقل مطرح باشد دیگران نیز می پذیرند همانگونه که ما پذیرفتیم.

عقل و اجماع و کتاب و سنت منبع شرع است. حکم شرع را از اینها در می آورند.

دین را از عقل و علم و سیاست جدا میکنند٬ بعد میگویند ذین چیزی ندارد. علم و عقل منبع دین است. سیاست در متن دین است.

عقل و نقل در برابر هم و دو بال دین شناسی هستند.

تشیع تفسیری خاص از اسلام است که بنا به دیدگاه ما شیعیان علی علیه السلام٬ نزدیکترین تفسیر و نگاه به اسلام ناب محمدی و پیام حضرت رسول ص است.
از سوی دیگر٬ ما ایرانیان مفتخر به خردورزی و  اندیشه های حکیمانه و رفتارهای انسانی در طول تاریخ چند هزار ساله خود هستیم.
خرد ایرانی و عقل شیعی دو وجه تمایز جدی در گذشته ی ایرانیان و شیعیان بوده است و اینک در هزاره سوم میلادی شاهد آنیم که خرد و عقل ما را به سخره میگیرند.
خرد ایرانی و عقل شیعی حق مسلم ماست.