در مسیر عادی تکامل جامعه آنهایی که زودتر به مسیر توسعه راه می یابند هزینه های بیشتری می پردازند ولی پس از آن از مزیت هایی استفاده می کنند که به طور مستقیم بر جوامع دیگر فشار می آورد و شاید استعمار کلاسیک و نو از مظاهر چنین برتری هایی باشد ولی از سوی دیگر راه رشد جوامع دیگر نیز اگر فرصت های جدید توسعه را در نظر بگیرند افزون می شود
