درک شرایط بخش مهمی در تبیین و معنا دار کردن اقدامات است. بدون فهم شرایط زمانی و مکانی و بستر اجتماعی هر حادثه٬ راه برای خطاهای استراتژیک باز میشود و تشخیص نسخه های اصلی از بدلی دشوار میگردد:
با پیروزی انقلاب اسلامی در بهمن ماه ۱۳۵۷ شرایط سیاسی و اقتصادی و اجتماعی به سرعت تغییر کرد. همه ی مشکلات کشور ناشی از یک مساله مهم تلقی شد. حمایت استعمار خارجی آمریکا از استبداد داخلی شاه. بقیه مشکلات تابعی از این مشکل محسوب میشد. آمریکا موجب همه ی مشکلات و در راس همه تهدیدات قرار داشت.
دههاا گروه سیاسی در کشور فعالیت میکردند و تقریبا همه ی آنان برای جلب نظر مردم یا مبتنی بر آموزه های ایدئولوژیک و سیاسی خود شعارهای ضد آمریکایی می دادند.
از طرف دیگر نیز آمریکایی ها تغییر شرایط را به درستی درک نکردند و به دنبال همان امتیازات دوران شاه بودند و انعطاف زیادی از خود نشان نمیدادند و با مداخله در امور داخلی کشور بر نفرت عمومی دامن میزدند. گویا آمریکایی ها  باور نداشتند که با تغییرات سیاسی ناشی از انقلاب در شرایط کاملا متفاوتی قرار دارند.
همکاری های دیپلماتیک دولت موقت نیز بیش از آنکه برای آمریکایی ها موفقیت محسوب شود٬ عاملی برای کاهش اعتبار دولت موقت بود. دولت موقت به ریاست مرحوم مهندس مهدی بازرگان بر سیاستهای معتدل و اصلاح طلبانه تاکید میکرد. ولی چنین رویه ای با شرایط انقلابی همخوانی نداشت. شرایط انقلابی بود و سیاستهای اصلاحی انتظارات مردم را برآورده نمی ساخت.
 همانگونه که اصلاح طلبان در دوران تثبیت انقلاب تنها راه حل ممکن(آلترناتیو) هستند٬ در شرایط انقلابی٬ صحنه در اختیار انقلابیون است نه اصلاح طلبان. دانشجویان مسلمان خط امام که برای تصرفی کوتاه به سفارت رفته بودند با حمایت امام  موج جدید انقلاب را با عنوان انقلاب دوم(انقلابی بزرگتر از انقلاب اول) رهبری کردند. همه جا سخن از دانشجویان مسلمان خط امام بود. حرمت دانشگاه و دانشجو یکباره بالا گرفت. 
 با این حرکت فاصله ی انقلابی بودن جریان مسلمان با جریانات دیگر روشن شد و پرچم مبارزه با آمریکا همچنان در اردوگاه انقلاب اسلامی باقی ماند. دولت موقت سقوط کرد و حاکمیت سیاسی بیش از پیش یکدست و انقلابی شد.
رهبران اصلی دانشجویان انقلابی آن زمان با همین افرادی است که در جریان اصلاح طلب امروز (دوم خردادی)‌ فعالیت میکنند یا میکردند. عباس عبدی٬ محسن میردامادی٬ ابراهیم اصغرزاده٬ معصومه ابتکار و امثالهم. رابط اصلی آنان نیز آیت الله موسوی خوئینی ها بود که از اعضای اصلی مجمع روحانیون مبارز هستند.
انقلابیون دیروز اصلاح طلبان امروزند. جالب آنکه گروه رقیب آنان در آن روزگار٬ بالعکس به عرصه ی فعالیتهای انقلابی روی آوردند. از تصرف سفارت دانمارک و آتش سوزی در آن حمایت میکند. در این میان گروههای تند رو از هر طیف بر سیاستهای انقلابی و زیر و رو کننده تاکید میکنند.

چگونه میتوان اصیل را از بدلی باز شناخت؟!
شاید تصرف سفارت دانمارک یکی از بهترین نمونه های انقلابی گری در شرایط تثبیت جامعه باشد. حرکتی که نه استقبالی از آن شد و نه تاثیر گذار بود. شرایط مشروعیت و مقبولیت چنان حرکاتی وابستگی زیادی به شرایط عمومی جامعه داشت. با اینحال نمیتوان تمایل گروههایی را به ایجاد شرایط انقلابی بصورت مصنوعی نادیده گرفت. البته بحرانها و یا جنگ فرصتی برای تحریک لایه های عمیق جامعه است و میتواند شرایطی شبه انقلابی ایجاد کند ولی به واقع  انقلاب از بطن جامعه تولید میشود و به خواست و اراده افراد و جریانات وابستگی ندارد. 
زمانی که کشور شرایط انقلابی را گذرانده و به دوره ی تثبیت میرسد٬ سخن از انقلابی بودن مساوی است با ساختار شکنی و نفی وضع موجود بصورت بنیادین که معمولا از سوی حاکمیتها قابل قبول نیست. اینجاست که گروههای افراطی جریانات مختلف به روشهای مشابه مبارزه با یکدیگر می رسند.
تعیین نسبت روشن و منطقی میان شرایط و عمل میتواند کمک خوبی برای شناخت نسخه های اصیل باشد. مثلا در دوران ستم شاه عده ای در صف اول مبارزه بودند و عده ای در صف آخر و یا حتی در زمره ی قاعدین. اگر همین ها در دوران پیروزی در صف اول تقسیم غنائم پیروزی و پذیرش مسئولیتها باشند باید نگران بود. در دفاع مقدس و دیگر صحنه ها نیز چنین قاعده ای حکمفرماست.
بررسی های تطبیقی کمک موثری برای بازشناسی سره از ناسره است.

اما چگونه است که بعضی مواقع حکومتها از جریانات انقلابی استقبال میکنند؟
شاید دلیل آن را بتوان در تفاوت معنای انقلابی دانست. بعضی ها انقلابی بودن را در مفهوم متفاوتی استفاده میکنند و به واقع انقلابی نیستند. شاید هم نوعی استفاده مقطعی از تمایلات انقلابی از سوی حکومتها قابل درک باشد. و شاید دلایل دیگر.

در باره اصلاح طلبی:
اصلاح طلبی روشی برای اصلاح از درون بدون ساختار شکنی است. بطور مثال حرکت حضرت امام ره تا خرداد ۱۳۴۲ و شاید تا آبان ۱۳۴۳ عمدتا حرکتی اصلاح طلبانه و در چارچوب سیاستهای داخل نظام موجود بود. انتقادات همه ی ارکان اصلی نظام سلطنت را در بر نمیگرفت و حتی تا اواخر عمر سلطنت پهلوی٬ عده ای از مخالفان شاه به دنبال ساختار شکنی نبودند و صرفا امتیازاتی برای محدود کردن شاه را مد نظر داشتند. ولی تکلیف امام خمینی با حکومت شاه از مدتها قبل روشن شده بود. امام در مورد استبداد و استعمار و استثمار به نتیجه رسیده بودند.  
در جنبش دوم خرداد نیز  اصلاح طلبی صرفا شامل اصلاح طلبان دوم خردادی نمیشود. در طیف اصلاح طلبان دوم خردادی عده ای بودند که انقلابی می اندیشیدند و به ساختار شکن تعبیر شدند و بالعکس در صفوف محافظه کاران عده ای بودند که به روشهای اصلاح طلبی و غیر خشن و دمکراتیک معتقد بودند. ولی وجه قالب هر دو گروه همان اصلاح طلبی و اصول گرایی(محافظه کاری)‌ مورد ادعای خودشان است.