The Matrix I, Written and Directed By:Andy Wachowski Larry Wachowski  سخن گفتن از چیزهای مورد علاقه انسان کمی سخت است. تعلق، موجب توجه است و در همان لحظه موجب بی توجهی. عجایب موجودی است انسان دوپا و افکار و اعمال او. بگذریم... قصه قصه دل و سخن از ماتریکس است.اگر  ماتریکس رو دیده اید ضرر نخواهید کرد که دوباره ببینید. یا قبل از خوندن این یادداشت یا بعدش. البته اگه قبلش دیده باشید خیلی بهتره. ماتریکس رو اولین  بار در سیدنی٬ استرالیا دیدم. تازه نسخه ویدیویی اون منتشر شده بود و من به دلایل کاری به آنجا رفته بودم.  اشتیاق دو آشنای فرهیخته ایرانی برای دیدن فیلم متعجم کرده بود.  آنها حق داشتند. ماتریکس چیز دیگری بود.

پس از آن حادثه عجیب علاقه ام به فیلم تثبیت شد و مشتاقانه درپی دیدن ماتریکس های بعدی بودم که متاسفانه خیلی دیر ساخته شدند. اگر اشتباه نکنم ماتریکس 2 و 3 رو بر پرده سینما دیدم.

زیاد داغش کردم نه؟ خب ببخشید. خواستم اقلا تعداد کامنت هام یه بار زیاد بشه. میشه که بشه؟

***************************************الف: قهرمان از خواب بر می خیزد. اتاق 101 نئو  قانون شکنی رایانه ای است و با شخصیت رسمی خودش(آقای توماس اندرسون) در چالش. یک انسان با دو هویت. هر دو رایانه ای. یکی به ظاهر مخرب( تا به ظاهر و وضع موجود قضاوت نکنیم) و دیگری مفید. داستان از اتاق 101 شروع میشود. جایی که قهرمان داستان در برابر همه هستی پیرامونش یعنی رایانه نشسته است. خدای وی خودش است و قلمروش رایانه ای که در پیش رو دارد. هکر قهرمان و  خواب آلود ناگهان هک میشود. اما چگونه؟ قهرمان ما با این سوال حساس مواجه است: چه کسی به سیستم من دسترسی پیدا کرده و چرا؟ این سوال انگیزه اولیه حرکت او از مجهولات به سوی معلومات است. دانستن و عطش رسیدن به حقیقت وجودش رو پر کرده است.  نئو در زندگی هکری خودش تمام قوانین رو شکسته. یک معارض است. قیدها را نمی پذیرد. ولی تنهاست. بی اعتماد است. اسیر یافته های خود است. ولی عشق به دانستن در او وجود دارد.نئو سالهایی رو به دنبال مورفیوس بوده ولی مورفیوس همه عمرش به دنبال موعود بوده است و با عشق به موعود زنده است. نئو به سرنوشت اعتقاد نداره. اولین توصیه به نئو: صداقت  و اولین سوال مورفیوس در مورد سرنوشت است. بدون ایمان به سرنوشت از موعود محتوم سخن نمیتوان گفت.مشکل نئو با محیط پیرامونش(ماتریکس) حسی بوده نه علمی. حس میکرده که یک جای کار ایراد داره و همین برای تردید و حرکت کافی بود. در بدترین شرایط هم  نئو آدم فروش نیست. نوعی مردانگی و مرام در زندگی او وجود داره.(قابل توجه دوستان هکر) ب : قهرمان  دو باره بیدار میشود.اینبار با خوردن قرص قرمز راه آگاهی و بیداری را انتخاب میکند. جهان برایش تغییرات باورنکردنی میکند.   برای ماموران موضوع نئو اصلا مهم نبود. آنها دنبال مورفیوس و زایان هستند. نئو هدف اصلی آنان نیست. اهمیتش را درک نمیکنند. زمانی که مورفیوس و گروهش بدنبال نئو هستند. مامورین بدنبال مورفیوس هستند. وقتی مورفیوس خود را به اسارت می سپارد، ریسک بزرگی رو می پذیرد که سرنوشت زایان را هم به خطر می اندازد ولی بدون موعود امیدی نیست.نئو تا زمانی که از زندگی خودش نمیگذرد همچنان اسیر این مرحله است. گرچه بیدار شده ولی یقین نکرده. علمی دارد و در عمل هنوز باور ندارد.ایمان مورفیوس  ایمان و ایثار او وفادری نئو رو زنده میکند و ایمان و وفاداری او مقدمه ایثار میشود و جان نثاری او قدرتهای درونش رو شکوفا میکند. کسی که برای مرگ آماده است از هیچ مشکلی واهمه ندارد و  نمیترسد. در چهره چنین قهرمانی احساس تردید مشاهده نمیشود. بخصوص در دنیای ماتریکس که دنیایی موثر ولی پوشالی است.  ج : قهرمان باز هم بیدار میشود. اتاق 303نئو منطق زندگی انسانهای جدا شده از ماتریکس رو عوض میکند. بجای مخفی شدن و فرار از مامورین می ایستد و میجنگد. این کاری است که فقط موعود میتواند بکند. این را قبلا به نحوه ساده تری از استادش آموخته بود. وقتی او ایثار کرد و برای نجات بقیه خودش را به مهلکه انداختنئو کی زنده میشود؟ زمانی که آنچیزی که تا دقایقی قبل در ترینیتی اتقاق نیفتاده بود اتفاق افتاد. وقتی که مرد. ترینیتی فهمید که واقعا دوستش داشته. و اینجا تمام پیش بینیهای اوراکل مانند مرگ و عشق محقق شد.زنده شدن نئو به دلیل رسیدن او به مرحله حقیقی یقین است. پیش از آن هم میدانست. ولی اکنون همه چیز رو با آرامشی عظیم و بدون ترس پذیرفته و نگرانی ندارد. او صفر و یک ها رو می بیند. و خود درمیان کدهای آنها که بی  هیچ حجابی عریان شده اند بصورت یک کد هوشمند و موثر و ویرانگر عمل میکند. در رگ و پی برنامه ها رسوخ میکند و آنها را از درون متلاشی میکند. کاری که بخوبی از یک هکر بر می آید.و این پایان خود آغازی است بر تداوم مبارزه در سطوح بعدی. صحنه آخر: دیگه این گروه نخبه مجبور نیستند در گوشه ای دور از مردم باشند. هر انسانی قبلا برای آنها خطر محسوب میشد. از همه میگریختند. در میان جمعیت بدترین جاها بود براشون. حالا بازگشتی به میان مردم میکنند تا در میان مردم به رسالت خود  جامه عمل بپوشانند. دیگر نگران نیستند. حالا ماتریکس از او می ترسد.او دیگر ماتریکس را حس میکند. با تمام وجودش. نکات دیگر در باره ماتریکس: ماتریکس و سولاریس. در هر دو فیلم دو نوع دنیای ذهنی برای انسانها زندگی می سازند. در ماتریکس تلاشی برای خروج از این دنیای ذهنی وجود داره. دنیایی که میشه از آن خارج نشد و مانند بقیه خشنود بود. در سولاریس سفر از دنیای واقعی متضمن رسیدن به آرزوهای دست نیافتنی و یا از دست رفته در جهانی خیالی است.ماتریکس تمامی منابعی ذهنی شما رو در یک شبیه سازی کامل با مفاهیم جدید دنیای آی تی به چالش می طلبد. یک نظام هماهنگ و معنی دار دیجیتال.همه اتفاقات و کلمات و تصاویر. حتی شماره اتاق ها و حرکت به چپ و راست میتونه مفهوم داشته باشه. اصولا اتفاق به معنای متداول در ذهن ما در دنیای ماتریکس معنا نداره. همه چیز مقدر است. یک نظام علی و معلولی مسلط. تقدیری کامل و مسلط که تا لحظات آخر بر تمام فیلم سیطره داره و اراده انسانی رو به چالش می طلبد.هر چیز چهره ای دارد و میتواند باطنی دیگر داشته باشد. رازآلوده بودن همه امور.تغییر افق ها و نظام های ارزشی انسانها. رابطه موثر جهان بینی و شخصت انسانها در عملکرد و رفتار آنها.نبردی میان نخبگان و آگاهان از یکسو و ماشین های متمرد از سوی دیگر.  نوعی اعتراض به ماشینیزم بدون نفی کلیت ماشین.امید در اوج نا امیدیتفوق اندیشه بر همه چیز و عشق بر اندیشهنبردی رویارو با ویژگیهای حماسی آن چون ایثار.رابطه علم و عمل. دانستن تعهد آور است. وقتی دانستی نمیتوانی بیتفاوت باشی. اگه بیتفاوت شدی با خیانت فاصله زیادی نداری.تعالیم مذاهب و ادیان و مکاتب فکری مختلف . اندیشه های انسانی در سراسر دیالوگها و صحنه ها موج می زند.سخن از ایمان رهبر است. برای اعضای گروه ایمان به رهبر بخاطر تلاش اوست نه اعتقاد او. باور به موعود ابتدا در رهبر گروه شکل میگیرد. پیروزی در پیروی بی چون و چرا ولی مبتنی بر معرفت نهفته است.  باید فهمید و بعد پیروی کرد.شما آزاد هستی  که نپذیری، ولی وقتی پیروی از رهبر رو پذیرفتی باید اطاعت کنی. تاکید بر لزوم اطاعت از فرماندهی. نوعی هماهنگی کامل با رهبراهمیت تربیت و آموزش قدم به قدم. مطالب لازم در هر مرحله گفته میشود.  آموزش از نوع فرقه های مذهبی. مبتنی بر رفتاری که تکیه بر یقین دارد. بروز توانایی موعود و قهرمان هم فرصت لازم دارد.نوعی هارمونی کامل در تمام فیلم. همه چیز مرتبط و هماهنگ است. همه چیز در مرحله اول برای مرحله دوم آماده میشود.داستان کاملا معقول و فهمیدنی است. معماها دور از دسترس نیست. متکی به نتایج منطقی هر مرحله است.کسانی که فکر میکنند کنترل و نظامی در جهان وجود ندارد بی جهت هستند و انگیزه ای ندارند. و ایمانی نخواهند داشت. بدون ایمان باید اسیر ماتریکس ماند.حقیقت با خطر همراه است. ای که از کوچه معشوقه ما میگذری / برحذر باش که سر میشکند دیوارشهمه امید به موعود دارند تا در کنار او به نتیجه برسند. ناامیدی از موعود مساوی شکست است. شکستی که ماتریکس از ابتدا با ارائه یه زندگی عادی و روزمره بر ما تحمیل کرده است.هر کس ناآگاهانه عنصر یک سیستم است که میشود به راحتی به دشمنی خطرناک برای انسانیت تبدیل شود. کشتن انسانهای جهان ماتریکس نوعی بازی کامپیوتری است که عذاب وجدانی ایجاد نمیکند. همسان نگاه جریانات ایدئولوژیک.انسان هر کاری را که بخواهد میتواند بکند. کافی است بخواهد و چشمانش را باز کند.اگر کلمات قصار انگلیسی فیلم رو مرور و استخراج کنیم به گنجینه ای از فرهنگ بشری دست یافته ایم.گروه برگزیده برای آزادی انسانها قیام کرده اند. روشنفکراننا امیدی انسان را ضعیف میکند.پیامبران راه را نشان میدهند. بجای مردم حرکت کردن،  کار آنان نیست. در مقابل خطر همه میگریزند. ولی موعود این قاعده را هم برهم میزند. چون باور دارد که این دنیا مقدمه و ظاهر است. سرنوشت محتوم است. ولی انتخابها همچنان ممکن و در دسترس هستند.گذشته و آینده برای اوراکل و آگاهان فرقی نداره. مهم اینه که تو آماده شنیدن و فهمیدن چه بخشی از آن هستی.هر کس تکلیف و وظیفه ای خاص  خود دارد. هر کس نقشی دارد.خائن اصلی از پیشکسوتان  است و حواری و عاشق و حتی پیام را فهمیده و بدان علم دارد. ولی ایمان ندارد. او دروغ میگوید و در پی خواب است همه چیز را از نوع دروغین دارد. نه یار است نه دلدار.کارهای خارق العاده هم منطقی دارد و با تمرین بدست میاید. عشق فوق عقل و اندیشه است. خوش بینی به جهان. موفقیت ممکن است.جنگ درجهان واقعی با نفوذ انسانها به جهان مجازی وارد عرصه جدیدی شده است.تواضع رهبر به نخبه و موعود. عشق به موعود عشق به پیروزی و رستگاری است.فداکاری  و قربان کردن جان برای اندیشه و موفقیت دیگران.تشابه خواب و بیداری / این دنیا و اون دنیاصادق بودن برای رهرو این مسیر ضروری است.اهمیت ایمان به هدف.اسامی قهرمانان و معانی آنها. هر یک از اسامی افراد از فرهنگهای غنی وام گرفته شده است.کنترل دیگران بر ما و بیخبری ما.برای شروع باید چیزی متفاوت داشت. باید احساس کرد که چیزی درست نیست. و درست رو باید یافت.ماتریکس خدای دروغینی است که همه چیز شما رو میدهد ولی واقعی نیست. او ما را اسیر و برده خود کرده است.کسی که فکر رو کنترل میکنه جهان رو کنترل میکند. هر دو گروه قبول دارند که کنترل فکر مساوی کنترل جهان است. هر دو بر سر این می جنگند.انتخاب خیلی مهم است. در هر دو راهی باید انتخاب کرد. راه سرخ یا را ه آبی. یکی علم و آگاهی و دیگری آرامش و فراموشی. علم و آگاهی انسان را به حرکت و تاثیر متفاوت بر محیط وا میدارد.یک جنگ واقعی و همیشگی میان حق و باطل.  مبارزه بین خوب ها و بدها. یک بازی رو و بدون اتفاقات واقعی عجیب و غریب. همه چیز بر اساس یک منطق هدایت شده است. حادثه ها موثر نیستند. تکلیفها روشن است.نفاق فایده ندارد. باید تکلیف خودت رو روشن کنی یا اینور یا اونطرف. حد وسط هم معنی ندارد. فرصتها را باید به موقع استفاده کنید و گرنه فایده نداره. بازگشتی در کار نیست.استفاده ازمفهوم تناسخ در فیلم.فراتر از احساسات ما هم جهانی هست. ما توسط جهانی دیگر کنترل می شویم. ماتریکس ما را کنترل میکرد و ماتریکس خود کنترل میشد زمانی بدست انسان و حال بدست خودش. در ماتریکس و واقعیت گروههای خودسر هم هستند. قابل توجه دوستان خودسر.هر انسانی که با ما نیست دشمن بالقوه ماست. ولو یک بی خانمان در ایستگاه مترو باشد.حقیقت و خطر با هم هست. مورفیوس یک قدم از ماتریکس جلوتر است تا اینکه به او خیانت میشود.زمان در مقابل ماست.انسان هر کاری که بخواهد میتواند بکند. حتی بر مرگ غلبه کند. مرگ در ماتریکس میتواند پایان نباشد.نا امیدی یه خطر است. خیانت می سازد. سستی می آورد. ولی رهبران راستین امیدوارند و به دیگران هم امید میدهند.اوراکل راهنمایی است از دل سیستم ماتریکس.در مبارزه با ماشین لازم نیست افراط شود. ماشینهایی هم هستند که خدمتگزار انسان هستند و بدون آنها زندگی دشوار خواهد بود.فریب خوردن ساده است. باید به انسان وارسته و آگاه تکیه کرد.کارهای خارق العاده هم منطق داره. اگر منطق آنان رو بیاموزی و توانایی عمل داشته باشی برای تو هم ممکن میشود.معجزه ممکن است و آنهم با عشق. معجزه قاعده های متعارف منطق شما را میشکند و خود منطقی مستقل داره که مرزها را در مینوردد.انتخاب همیشه هست. حتی در بدترین شرایط و آخرین انتخاب قربانی کردن خود است. قربانی کردن آگاهانه. نه خودکشی. بخاطر ارزشی بزرگتر و چیزی گرانقدرتر. برای کسی که دنیای مخفی هکری را رها میکند و از جانش هم حاضر است بگذرد. بخاطر حقیقتی که فهمیده. تنها کلید رهایی ایمان است. ایمانی آگاهانه. درها را میگشاید. ارزشهای انسانی ره توشه این مسیر هستند. اگر نداشته باشی نمیتوانی به هدف برسی.ماتریکس منطق خودش رو داره و منافع ماتریکس مبتنی بر منافع انسانها نیست.مرگ مسیری است به دنیای دیگه.برای گذشتن از حجابهایی که مانع دیدن حقیقت عالم میشود باید قدم برداشت. ممکن است آنقدر رشد کنی که عالم رو صفر و یک  ببینی و موسیقی عالم را کشف کنی وحتی از صفر و یک بگذری و طیف های میانی آن رو هم درک کنی.یک دیالکتیک داینامیک برای شدن انسان از یک Mr. Anderson با دو زندگی متفاوت روزانه و شبانه تا Neo. بعنوان موعودی که در مسیر ساخته شد. انسانهای متعالی محصولاتی از پیش ساخته و کپی شده در این جهان نیستند. تحت مشیتی مقدر ساخته میشوند.رئیس ماموران معتقد است که تنازع بقا و انتخاب اصلح به پیروزی آنها منجر شده و آینده از آن آنهاست نه انسانها.نقطه شروع ایمان نئو کجاست؟ آنجا که پیشگویی اوراکل در مورد مرگ مورفیوس درست در میاد. در آستانه مرگ مورفیوس او بیاد میاورد که انتخابی دارد. بین زندگی خودش و او. ایثار. او آماده مرگ میشود. کسی که آماده است بمیرد را کسی نمیتواند شکست دهد.برای ترینیتی دلیلی اینکه او موعود است علاقه ای است که به او پیدا میکند.در تله ای که براشون گذاشته میشه نئو گیر مامور میفته و مورفیوس مداخله میکنه تا نجاتش بده.  با اینکه میدونه خودش راه فراری نخواهد داشت. شاید همین نئو رو متحول میکنه. بار اینکه ایمان مورفیوس اینقدر به او عمیق است و او فکر میکنه موعود نیست. برای آموزش دیدن باید بر خودت مسلط شوی. کنترل بر خودت مقدمه آزاد شدن از کنترل دیگران است.دانستن در برای فکر کردن. بدان. فکر نکن.ذهن خود را از ناتوانی های مربوط به جسم ماتریکس رها کنید. شما توانمندتر از این محدودیت ها هستید.ترس و تردید و بی اعتقادی  را باید کنار گذاشت. سه عامل بازدارنده نوآموز.اسلحه ها از کار می افتد ولی مهارت های شخصی و شمشی همچنان کارساز است.برتری کیفیت بر کمیت و ارزشها بر همه چیز. شجاعت / سخاوت / عشق / آگاهی / ایثارپیشگویی ممکن است و خود منطقی دارد.تمام جنگ بر سر کنترل است.داستان ماتریکس از نتوانستن تا توانستن است. به کمک آگاهی و همکاری و صفات انسانی مانند شجاعت و ایثار و ... همه اینها حتی همانهایی که در ظاهر از دست دادن است مانند ایثار، مرحله ای است برای آمادگی و شدن.هدف این دنیا ممانعت از فهمیدن تست. تو باید از این دنیا عبور کنی و به حقیقت برسی. از اسارتی که خودت هم به آن آگاه نیستی بیرونی بیای.برای کسانی که در ماتریکس زندگی میکنند نمیشود خارج از آن را تصویر کرد. تنها راه آنست که آنها خود حرکت کنند و با اعتماد به رهبر به بیرون نگاه کنند. به زور نمیشود کسی را برد. شناخت اشیاء با ضد آنها.  شما خواب را با بیداری مقایسه میکنید. این جهان رو هم با خواب نسبت به جهانی دیگر باید مقایسه کنید. اگر در خواب باشی و رویا ببینی و هیچوقت بیدار نشی، چگونه میشود به رویا بودن آنچه می بینی باور پیدا کنی؟ باید بیدار بشی........غیر از گروهی اندک همه به زندگی عادی خود دلخوش هستند.شاید این دنیای واقعی ما  هم خود یک ماتریکس بزرگ تر باشداکثر مردم آمادگی unplugged  (قطع شدن از سیستم ماتریکس) را ندارند. بخاطر اینکه ذهنشون با مقتضیات این سیستم خیلی عجین شده است. Oracle پیشگویی که همیشه هست و راهنمایی که فقط آگاهی میدهد. MORPHEUS مانند پیامبران میخواهد از حواس بگذریم و دنیای باطن رو درک کنیم. وی فقط رهبر نیست. پدر هم هست. پدر گروه است. عشق در نگاهش و اقتدار در حرکاتش. اطمینان در سکناتش.Neo محبوب مورفیوس است. ترینیتی با تردید به او مینگرد و میخواهد بداند که آیا موعود و آرزوی او همان نئو است. نئو با عشق زنده میشود و با همین قدرت به رسالتش عمل میکند.Trinity تثلیتی که با حضور پدر و مسیح موعود  و  ترینیتی شکل میگیرد. او چون روح القدس در اندیشه مسیحی واسطه مورفیوس و  نئو است. حامل محبت است و پیوند دهنده است. او برای خائنین هدیه ای ندارد.Cypher  که خیانت میکند. چون هیچ است؟ مدتی عاشق ترینیتی بود. از روزهای اول هم انگیزه جدی نداشت. ولی ماند بخاطر علاقه اش به ترینیتی. او برای خیانت نیاز به استدلالی برای خودش دارد. او معتقد است که مورفیوس به آنها دروغ گفته نه حقیقت را. آنها را فریب داده. همانگونه که شیطان به خدا اعتراض میکند که مرا فریفتی. درست همان چیزی که مورفیوس برعکس آن را ادعا میکرد. ولی او برای اینکه وجدانش هم ناراحت نباشد از ماموران میخواهد که از گذشته هیچ چیز به خاطر نیاورد. بعد از 9 سال پشیمانی از اینکه قرص آبی رو نخورده خیانت میکند. با این استدلال که ندانستن بهتر است. شبیه داستان میوه دانایی در کتاب مقدس(تورات) که ندانستن مطلوب انسانهای ضعیف تلقی شده است.Zion سرزمین انسانهای آزاده (سرزمین موعود یهودیان) Agents فرزندان عمل ما هستند. عمل تباه شد ه ما که ما را به اسارت میگیرند و از هر فرصتی برای تسلط بر ما سود خواهند جست.Be Honest. توصیه ترینیتی به نئوFree your mind. این آزاد کردن فکر هم با فکر کردن ممکن نیست. با عمل و آگاهی ممکن است. باید رشد یافت. تا بتدریج به این سطح رسید.Nebuchadnezzar. بخت النصر  نام سفینه مورفیوس Don’t think you are, know you are. Free your mind. Your mind makes it real.What is the Matrix? Control. The Matrix is a computer-generated dream world built to keep us under control in order to change a human being into this(battery).I can only show you the door. You have to walk through it.

********************************************************

Hypnos, brother of Thanatos (death), put men to sleep by touching them with his magic

wand or by fanning them with his dark wings. He had power also over the gods. The son of Hypnos was Morpheus, god of dreams.Hypnos lived in the underworld.Thanatos was son of Night.