نظریه تمدنی ابن خلدون در تاریخ جایگاه مهمی داره. شاید بی دلیل نباشه که بعضی از محققان وی را پایه گذار جامعه شناسی تاریخی و حتی جامعه شناسی خوانده اند. اثر مشهور وی کتابی است تاریخی بنام العبر که شهرت زیادی دارد ولی از آن مشهور تر مقدمه مفصلی است که بر کتاب نگاشته و موجب حیرت دانشمندان علم الاجتماع را برانگیخته.
نظریه عصبیت در بین نظریات ابن خلدون از اهمیت زیادی برخوردار است و بر اساس آن حکومتهای موجود به میزانی که به ماندگاری خو میکنند دچار نخوت و سستی میشوند و از درون آن یا از بیرون آن گروهی که عصبیت قوی دارند برخواهند خواست و آن را متحول می سازند. عصبیت با سختی و مبارزه و شدت عمل تلازم دارد.
در شناخت تحولات تاریخ تا پیش از رنسانس و شاید هم انقلاب صنعتی این نظریه پوشش بسیار خوبی داشت. آیا اکنون هم دارد؟
بعضی معتقدند که نظریات اجتماعی قدیمی نمیشوند ممکن است تاثیر حکومت آنان بر اندیشه یا عمل تغییر کند ولی همیشه قابل اعتنا هستند.